ترجمه: میلاد مرادی

ماتریالیسم تاریخی ابزار اساسی مارکسیسم است. علیرغم اسم اش تنها به فهم گذشته، چرایی و چگونگی توالی انواع مختلف جوامعی که بشر تا کنون به خود دیده، نمی پردازد. ماتریالیسم تاریخی فهم نیروهای موجود اجتماعی، اینکه از کجا سرچشمه می گیرند و بیانگر چه چیز هستند را ممکن می کند.

ماتریالیسم تاریخی ابزاری اساسی برای فهم گذشته، حال وآینده ی بشر است، و این همه با هدف پیشبرد حرکتی مفید، و تحت تاثیر قرار دادن حال و آینده با عملی انقلابی ست. پس این نوشته مربوط به یک تئوری”خالص” نیست. وجه عینی و پراتیک ماتریالیسم تاریخی(عمل انقلابی ما، وظایف ما و غیره) بدیهی و روشن است و در انتهای این نوشته به آنها خواهین پرداخت. چرا که مارکسیسم، مخصوصا از دید ماتریالیسم تاریخی توسط وحدت بین تئوری و عمل شناخته میشود.”تفکر مارکسیستی فقط تفکر معطوف به عمل نیست. تئوری عمل است. تفکر درباره ی پراکسیس است، یعنی ممکن و ناممکن. (…) تفکر انتقادی تنها با عمل پراتیک انقلابی معنا خواهد داشت. تفکر انتقادی در عمل زیستن”(۱)

۱- دریافت های متفاوت از تاریخ

پیش از مارکس و زمانه ی او چهار دریافت متفاوت از تاریخ در تاریخ وجود داشت( ما در اینجا به برداشت های دیگر نمی پردازیم؛ به عنوان مثال در یافت نژادپرستانه که تاریخ را از دریچه ی برتری و پستی خیالی نژادها توضیح می دهد. یا لیبرالیسم که تمام تاریخ را به عمل نخبه ها –کارفرماها، مدیران یا رهبران- ارجاع می دهد)

آ- دریافت تئولوژیک از تاریخ

بشر از آغاز پیدایش اش به دنبال نفسیر و معنا بخشیدن به وقایعی بود که در اطراف او اتفاق می افتاد. انسان بدوی برای هر کدام از عناصر طبیعت(مانند ماه، آتش، باد و غیره) نیروی ویژه ای قائل بود.

این نخستین شکل توضیح جهان آنیمیسم یا جان بخشی خوانده می شود. و از این دریافتی زاده می شود، که تمام تاریخ بشر را تظاهر خواست یک یا چند خدا( یا موجوداتی فراطبیعی) می داند. مسیحیت با گسترش هژمونی اش، دریافت خود از تاریخ را تحمیل کرد. در نظر سنت اگوستین(قرن پنجم)، این خداوند است که سرنوشت تمام بشریت را اداره می کند؛ جنگ ها، قحطی ها، امپراطوری هایی که بنا می شوند و از بین می روند، همه توسط مشیت الهی اداره می شوند. تاریخ انسانها تنها یک هدف دارد و آن تضمین” حاکمیت مسیحیت و عظمت خداوند” روی زمین است! بدین ترتیب، بشر تنها ابژه ای در دستان نیروهای فراطبیعی و سوژه ی تاریخی خداوند است. او هم “بازیگر” و هم “کارگردان” تاریخ است.

بوست(قرن هفتم)، این مفهوم را با در نظر گرفتن عوامل تاریخی و یا طبیعی بشری کمی تغییر می دهد. ولی در نظر او این عوامل در نسبت با سرچشمه و غایت مندی تاریخ که تحت حاکمیت خواست خداوند قرار دارد، ثانوی هستند.

این درک از تاریخ که تکامل تاریخی را بوسیله خواست و عمل مستقیم و غیرمستقیم یک یا چند نماینده ی الهی و فراطبیعی توضیح می دهد، دریافت تئولوژیک از تاریخ نامیده می شود.

۲-مفهوم ایده آلیستی تاریخ

دریافت تئولوژیک تا چند قرن پابرجا بود. تا اینکه از سده ی هفدهم با ظهور بورژوازی مفهوم جدیدی پدیدار شد. با کنار گذاشتن دخالت خداوند در تاریخ مادی انسان ها، ولتر و بیشتر فیلسوفان عصر روشنگری، رویدادهای تاریخی و تکامل تاریخی را بوسیله ی تکامل عقاید(افکار)، اخلاقیات و آداب و رسومی که در دوره ی تاریخی مشخصی برتری دارد توضیح می دهند. و اینچنین، در نظر ولتر،علت سقوط امپراطوری رم مجازات الهی نبود، بلکه عقاید و آداب و رسوم زمانه و همچنین مذهب مسیحیت بود که مانع مقاومت مفید در برابر حمله ی بربرها شد. فیلسوفان دیگری مانند هولباخ و هلوتیوس، علیرغم تفسیر ماتریالیستی شان از طبیعت ( که در آن دخالت ایده، یا خداوند را کنار می گذاشتند)، به همان اندازه ایده آلیست بودند. در نظر آنها با توجه به هوش و خصوصیات عقلانی روشنفکران و متفکران می توان تکامل تاریخ را توضیح داد.

به این ترتیب همه ی مفاهیم شرح داده شده را می توان اینطور خلاصه کرد: تاریخ در دوره های مختلف اش را می توان با افکار انسان ها، عقایدشان، مذهب شان و توانایی یا ناتوانی آنها در اندیشیدن توضیح داد.

ج- در یافت غایت شناختی از تاریخ

نقطه ی اوج دریافت ایده آلیستی از تاریخ با فلسفه ی هگل است (قرن نوزده). برای هگل، واقعیت مادی چیزی جز بازتاب ذهن انسان ها که آن را “ایده” یا روح” می نامد، نیست. این “روح جهانی” بیان غیر مادی تفکر یا عقل انسانی ست. بنا براین دریافت از تاریخ،روح و واقعیت، در اصل، از هم جدا هستند. در جریان تاریخ، به شکلی خطی و پیش رونده، آدمی در وحدت هر چه تنگ تر ذهن و واقعیت قرار می گیرد. و این پیش روی تاریخی تنها به توسط تکامل ذهن امکان پذیر است. اینچنین برای هگل، سوژه ی تاریخ سوژه ای متعالی، روح (یا عقل) است که به تدریج به هستی خود آگاه می شود. در نظر هگل، این نوع آزادی ای که در هر دوره ی تاریخی وجود دارد است که فرایند پیشرفت روح را به ما نشان می دهد. ولی این دریافت از آزادی، خود را در آزادی ذهن، یا همان روح بشری نشان می دهد و نه در واقعیت عینی انسان ها.

برخلاف ایده آلیست های کلاسیک، تاریخ و تکامل آن، که تحت سیطره ی عقل قرار دارد، غایتی دارد: تجسد روح در قالب چیزی که آزادی را برای همه به همراه داشته باشد. و در نظر او دولت تجسد ان چیز است. برای هگل تاریخ معنایی منطقی دارد. یک تقدیر؛ تحقق تمام و کمال ذهن در پیوندی تنگاتنگ با واقعیت، عینیت. و در نظر او، این غایت خود را توسط دولت بورژوا، آنچنان که در دوره ی او خود را گسترش می داد، محقق می کند. در نظر او،تمام تاریخ بشر فرجامی جز این ندارد. این دریافت از تاریخ که معنایی غایی به آن می دهد که از آن گریزی نیست تلئولوژیک یا همان غایت شناختی نامیده می شود.

د- دریافت ماتریالیستی از تاریخ

تعدادی از فیلسوفان ماتریالیست در جهت رد کردن تئوری ایده آلیستی هگل برآمدند. شناخته شده ترین آنها لودویگ فوئرباخ بود. برای فوئرباخ تحقق وحدت بین ذهن و وجود، بین روح و ماده نمی توانست از روح یا ایده باشد، بلکه باید از واقعیت مادی و محسوس، از طبیعت و انسان باشد. اینچنین فوئرباخ مفهمو ماتریالیستی ای از تاریخ ارائه می دهد که در ان عامل محرک دیگر پیشرفت آگاهی نیست بلکه تکامل انسان عینی در طبیعت و جامعه است. ولی فوئرباخ در اینجا مطلق فکر می کند. و انسان عینی ای که او از ان حرف می زند همچنان انسانی انتزاعی و مقدر توسط واقعیت محسوس اش است. به طور خلاصه، به این دریافت از تاریخ ماتریالیسم مکانیستی گفته می شود. چرا که اولویتی که برای عینیت قائل می شود انسان را موجودی می سازد منفعل و پذیرای تاثیرات طبیعتی که اطرافش را فرا گرفته و بر آن قدرتی ندارد.

۲-شکل گیری ماتریالسم تاریخی نزد مارکس/انگلس

آ-تکوین:

مارکس و انگلس از خلال نقد هایی که به مذهب، به فلسفه و سیاست (سیاست دولت) وارد اوردند، اهمیت پدیده های اقتصادی را در فهم جوامع انسانی دریافتند. به طور اجمالی تکامل فکری آن دو را در جریان سالهای۱۸۴۴-۱۸۴۶ می توان اینچنین خلاصه کرد: نقد آنها به مذهب (مسیحیت)، به منزله ی تولید انسانی که از خود تصویری ایده آل، کامل ( و دسترس ناپذیر) از خلال خدا می سازد. و این آنها را به نقد فلسفه رهنمون شد؛چرا که فلسفه به منزله ی بیان انتزاعی انسان، از مذهب سرچشمه می گیرد. نقد فلسفه ضرورتا از نقد فلسفه ی حاکم بر آن دوره می گذزد؛ هگل. و چون در فلسفه ی هگل، دولت تجسد روح یا همان عقل است، مارکس و انگلس به نقد دولت می رسند. نقد دولت هگلی به آنها اجازه داد تا دریابند که اساس و پایه های دولت بورژوا ( و هر نوع دولت دیگر) را نه در خود آن بلکه در جامعه ی مدنی باید جست. چرا که دولت بیان کننده ی رابطه ی نیرو های معینی در جامعه است. و این تحلیل راه را برای مطالعه ی ارتباط بین نیروهای مختلف طبقات اجتماعی باز می کند. و این سوال به ضرورت مطالعه ی شیوه ی سازمان بندی انسان ها برای رفع احتیاجاتشان یعنی همان تولید، ختم می شود.( و این اقتصاد سیاسی ست)

مارکس و انگلس از خلال نقد ایده آلیسم هگل و ماتریالیسم “نظاره گر” فوئرباخ (که نخستین کسی بود که قصد پیاده کردن سیستم هگلی را داشت در حالی که همچنان در حیطه ی ایدئولوژیک بود) بسوی توسعه ی مفهمو جدیدی از تاریخ گام نهادند؛ ماتریالسم تاریخی ، که سعی در نشان دادن اهمیت و جایگاه تولید مادی (اقتصاد) برای درک جوامع و توسعه ی تاریخی شان، دارد.

ب-”دگرگونی” مفهوم هگلی

مارکس این کشف را اینچنین بیان کرد:” مناسبات حقوقی، همچنان که شکل های سیاسی( ِ دولت) نمی توانند نه در خودشان و نه به توسط تکامل خیالی روح بشری درک شوند. بلکه برعکس، اینها ریشه های خود را از شرایط هستی مادی زنده گی که هگل “جامعه ی مدنی” نام اش می نهد، می گیرند. و اینکه آناتومی جامعه ی مدنی به نوبه ی خود باید در اقتصاد سیاسی جستجو شود.” (۲)

اینچنین مارکس تئوری ایده آلیستی هگل را دگرگون می کند:”این آگاهی انسان ها نیست که زنده گی اجتماعی شان را تعیین می کند، بلکه برعکس زنده گی اجتماعی ست (عینی و واقعی) که اگاهی شان را تعیین می کند”.

این دگرگونی که به زنده گی مادی و واقعی در برابرآگاهی انسان ها اولویت می دهد، بر پایه ی نتایج فیلسوفان ایده آلیست و غایت شناخت(تلئولوژیک) است. تعدادی از فیلسوفان ایده آلیست با اینکه دریافت خودشان را از اهمیت نخستین ایده، در تکامل تاریخی ننگه داشته بودند،موافق این بودند که “ایده ها” در انسان ذاتی نیستند. که این ایده ها از تجربیات انسان ها نشات می گیرند. تجربیاتی که از وضعیت اجتماعی آنها ناشی می شود. ولی هیچ کدام از ای فیلسوفان این “وضعیت اجتماعی” را توضیح نمی داد.

برای مارکس، اگرچه ایده ها می توانند چیزهایی را توضیح دهند و تاثیرات مهمی هم روی انسان ها بگذارند، ولی همه چیز را نمی توانند توضیح دهند:”ایده ها نمی توانند هیچ چیز را واقعیت بخشند. برای واقعیت بخشیدن به انها انسان هایی نیاز است که نیرویی عملی در کار می کنند”. به همین ترتیب در حیطه ی تفسیر تاریخ هم، ایده ها نمی توانند به عنوان سوژه ی این تاریخ شناخته شوند. همانطور که مارکس می گوید:”نباید زنده گی انسان ها را به توسط افکارشان توضیح داد، بلکه باید افکار آنها را به توسط زنده گی شان توضیح داد”. ایده ها خود را در عمل مادی شکل می دهند”. پس باید به دنبال توضیح این عمل مادی و سرچشمه اش بود. اینجاس که مارکس مفهوم هگلی تاریخ را دگرگون می کند.

ج-در برابر فوئرباخ

مارکس به شدت از فوئرباخ همچنان که از هگل تاثیر پذیرفته. و به نوبت بعد از در اختیار گرفتن دیدگاه های انان و توسط متدی که خود انها ارائه داده اند، به نقدشان پرداخته. مارکس با وجود کنار گذاشتن سیستم هگلی همچنان آن را، با دگرگونی متد دیالکتیکی هگل حفظ کرده (پایینتر خواهیم دید).

مارکس فوئرباخ را سرزنش می کند که متدش نمی تواند تمام واقعیت را در پیچیده گی اش دریافت کند. چرا که متدش همیشه عینی و ملموس نیست. چرا که حقیقت از برخورد میان تئوری و واقعیت، میان ذهن و عمل ساخته می شود. انسان “ملموس″ فوئرباخ، انسانی خارج از تمام تاریخ در نظر گرفته می شود و در نتیجه انسانی “انتزاعی” و ابدی ست. در حالی که انسان در هر دوره ای از تاریخ ساخته ی شرایط اجتماعی، اقتصادی و سیاسی ست. بعلاوه، تئوری های ماتریالستی فوئرباخ هیچ نتیجه ی عملی ای در مبارزه ی سیاسی ندارند. چرا که ماتریالسم او در اساس منفعل و مکانیستی ست (آنچه هست، باید همان که هست باشد). در برابر این وجه تئوری فوئرباخ است که مارکس تز یازده و معروف خود را می نویسد:”فیلسوفان کاری جز تفسیر جهان نکرده اند. اما مسئله بر سر دگرگون کردن آن است”.

اما بگذاریم مارکس تئوری خود را ادامه دهد:” امتیاز فوئرباخ در نظر گرفتن انسان به مثابه ی “چیز ملموس″ است.(…) ولی او انسان را به عنوان “عمل ملموس″ نمی شناسد. او در حیطه ی تئوری می ماند و انسان ها را نه در مناسبات اجتماعی مشخص و نه در وضعیت حال هستی شان، که آنها را آنچنان ساخته که هستند، در نظر نمی گیرد. او هیچ وقت به انسان فعال و واقعا زنده نمی رسد (…). در آنجا که فوئرباخ ماتریالست است، تاریخ در فلسفه اش جایی ندارد. و در آنجا که او تاریخ را در نظر می گیرد، یک ماتریالیست نیست. ماتریالیسم و تاریخ نزد او کاملا جدا از هم هستند.” (۴)

د- معنای ماتریالسم تاریخی

ماتریالسم تاریخی مارکس/انگلس، تئوری شکل گیری و تغییر شکل اجتماعی در تاریخ است. این تئوری در آن واحد هم نفی ایده آلیسم است که آگاهی انسان ها را جدا از تمام شکل های مادی-عینی و فراتر از انها می داند، و هم نفی ماتریالسم معمولی یا نظاره گر که فقط اهمیت امر عینی و واقع را در برابر ذهن برجسته می کند. ماتریالسم مارکس/انگلس در عین حال نفی ماتریالسم امپیریسم (ماتریالیسم تجربه گرا، که فقط در خود پدیده ها به دنبال توضیح می گردد) با گفتن اینکه ” روابط حقوقی همچنا که شکل های دولت نمی توانند بوسیله خودشان توضیح داده شوند”. ماتریالیسم مارکس برعکس اینها انتقادی و عملی ست. و همچنین با تایید اولیه ی امر عینی و واقعی، ودر عین حال در نظر گرفتن کنش های متقابل دو مفهوم بین ایده آلیسم و ماتریالیسم کلاسیک، از تضاد های بین آن دو فراتر می رود. ” دو تفسیر ماتریالیستی و ایده آلیستی از جهان توسط پراکسیس انقلابی ( ِمارکسیستی) به زیر کشیده می شوند. آنها تضاد مین خود را از دست می دهند(…). خصوصیت انقلابی مارکسیسم (در نتیجه خصوصیت طبقاتی آن) نه از موضع ماتریالیستی بلکه از موضع پراتیک(عملی) آن سرچشمه می گیرد. واینچنین از انتزاع، از فلسفه، همچنان که از ماتریالسم و ایده آلیسم، می گذرد”. (۵) چرا که تمام پراتیک در آن واحد از امر عینی و ذهنی ساخته می شود. بعنوان مثال کار، در آن واحد هم نیاز به فکر و هم عمل دارد.

پس ماتریالیسم تاریخی یک مفهموم ساده شده یا تفسیر منفعلی از تاریخ نیست. بلکه پراتیک است. چرا که ابزاری ست برای تحلیل جوامع انسانی در توسعه ی تاریخی شان، بسوی پراتیک انقلابی بر پایه ی مطالعه ی علمی جوامع و وقایع/ همچنین این یک فلسفه نیست. چرا که “فیلسوفان کاری جز تفسیر جهان نکرده اند. مسئله ی مهم بر سر تغییر آن است”(۶)

اما تئوری ماتریالیسم تاریخی چیست؟

۳-مفهوم مارکسیستی تاریخ به توسط ماتریالیسم تاریخی

آ-کار و نیروهای مولد

مارکس مفهموم ماتریالیسم تاریخی را با دو ملاحظه متکامل می کند. نخست، خصوصیت ذاتی انسان که او را قبل از هر چیز از حیوانات جدا می کند، توانایی تولید وسائل ضروری امرار معاش و حیات اش است. واقعیت تاریخی اساسی انسان که بوسیله ی آن می توان تاریخ اش را فهمید، همین توانایی تولید است:”وضعیت نخستین تاریخ بشر، طبیعتا هستی موجودات انسانی است” و در این واقعیت تاریخی نخستین، ارضای نیازهای اولیه ی او بر تمام هستی اش حالت پیشینی دارد:” انسان ها نخست باید زنده باشند تا بتوانند “تاریخ را بسازند”! پس نخستین کنش تاریخی تولید وسائل ارضای این نیازها، تولید خود ِ زنده گی مادی ست. و این وضعیت اساسی ست که امروزه مثل هزاران سال قبل باید هر روزه عملی شود (…) فقط برای زنده ماندن انسان ها” (۷)

دوم، مارکس از این ارتباط نخستین انسان با نیازهایش به ارتباط انسان با طبیعت می رسد. چرا که انسان باید وسائل هستی اش را از طبیعت بیابد. و این ارتباط اساسی انسان با طبیعت، توسط کار صورت می گیرد، که فعالیتی ست که انسان بوسیله ی آن وسائل اش را تولید می کند. و اینچنین در این تولید، در این فعالیت اساسی که کار نام دارد سه عنصر شناخته می شوند:

۱-نیروی کار، که شامل انرژی انسانی ِصرف کار شده، نیروی ماهیچه و ذهن است.

۲-ابزار کار، که شامل ابزارها، لوازم و زیرساخت های لازم برای تولید وسائل هستی اش است.

۳-ابژه (یا موضوع) کار،که خود طبیعت است (ماده ی خام یا مواد اولیه ای که تغییری در اش صورت گرفته)

ابزار کار و ابژه ی کار با هم سازنده ی عنصری به نام وسائل تولید هستند.

و در نهایت، مارکس تمام این عناصر اساسی در ارتباط انسان-طبیعت با کار را نیروهای مولد می نامد.

ب-مناسبات اجتماعی تولید و طبقات اجتماعی

اما رابطه ی میان انسان و طبیعت فقط رابطه ای فردی نیست. همچنین یک رابطه ی اجتماعی ست. چرا که انسان به تنهایی و خارج از همکاری با دیگر اعضای نوع خود (جامعه ی انسانی) نمی تواند زنده بماند. اندام های فیزیکی کم تکامل یافته ی او به او اجازه ی زنده نگه داشتن شان را نمی دهد. او باید بصورت جمعی تولید کند(…)” (۸) در نتیجه انسان ” حیوانی اجتماعی” ست.

مارکس شیوه ای که در آن انسان ها وسائل هستی شان را بدست می آورند(نیروهای مولد) و شیوه ای که با آن خود را سازمان می دهند برای این که بتوانند این کار را به بهترین شکل انجام دهند(مناسبات اجتماعی)،را مناسبات اجتماعی تولید می نامد. مناسبات اجتماعی تولید، اساسا در هر دوره ی تاریخی ای بوسیله نوع مالکیت بر ابزار تولید شناخته می شود(مالکیت بر زمین در فئودالیسم و مالکیت خصوصی بنگاه ها ی اقتصادی در سرمایه داری).

مناسبات اجتماعی تولید قبل از هر چیز با شیوه ای که انسان ها تولید می کنند، در نتیجه با نیروهای مولد، مشخص می شود:”تولید زنده گی، چه تولید زنده گی خود در کار و زنده گی دیگران در تولید مثل، رابطه ای دوگانه است: از یک سو به مانند رابطه ای طبیعی و از سوی دیگر اجتماعی (اجتماعی بدان معنا که برای انجام آن به همکاری چند نفر نیاز است)”پس کار پیوند میان انسان با طبیعت و با دیگر انسان هاست. این چنین، عناصری که کار را تشکیل می دهند، یا همان نیروهای مولد، عامل اساسی تعیین کننده ی مناسبات اجتماعی تولید هستند. ” مناسبات اجتماعی تولید عمیقا وابسته به نیروهای مولد است. انسان ها شیوه ی تولیدشان را تغییر می دهند و با تغییر آن روش زنده گی شان تغییر میکند. و در نتیجه مناسبات اجتماعی شان را تغییر می دهند(…). با توجه به خصوصیات هر شکل ابزار تولید، این مناسبات اجتماعی(…) طبیعتا متفاوت خواهند بود.”(۹)

سرچشمه ی طبقات اجتماعی ارتباط بین نیروهای مولد و مناسبات اجتماعی تولید را نشان میدهد. پیدایش طبقات اجتماعی، به معنای گرو ه های انسانی ای که بواسطه ی سطح ثروتشان خود را از هم تشخیص می دهند، به شکلی تاریخی مشخص شده است. وقتی ۸۰۰۰ سال پیش انسان ها کشاورزی و دامپروری را کشف کردند، تولید وسائل هستی شان دگرگون شد. وقتی به توسعه ی ابزارآلات کشاورزی برای افزایش راندمان زراعت پرداختند،برای اولین بار ارزش اضافه اجتماعی ای (ظرفیت تولید بیش تر از آنچه مستقیما مصرف می شود) پدیدار شد. تعدادی از گروه های اجتماعی، بوسیله ی قدرت مذهبی خود، یا با نیروی اقناعی، اقدام به انحصاری کردن دائمی این مازادتولید و همچنین ابزار تولید، کردند. این گروه ها با گرفتن قدرت اقتصادی به تدریج دارای قدرت سیاسی، نظامی و معنوی بر آنهایی که از ابزار تولید محروم شده بودند، شدند. محرومانی که از این به بعد برای زنده ماندن مجبور به کار برای صاحبان ابزار تولید بودند. در اینجا تقسیم اجتماعی کار پدیدار شد تا تفاوت بوجود امده بین انسان ها را تشدید کند. با بوجود آمدن طبقات اجتماعی بهره کشی سیستماتیک انسان توسط انسان پدیدار شد. و از این زمان به بعد ارتباط فردی میان انسان ها برای تولید، تبدیل شد به ارتباط میان طبقات اجتماعی.

پس در نتیجه، پایه ای که بر آن طبقات اجتماعی توانستند پدیدار شوند، تکامل تولید مادی وسائل امرار معاش بود. یا بعبارت دیگر تغییر در سطح نیروهای مولد. این تغییرات نشان می دهد که انها چگونه برای استثمار شدن سازماندهی شده اند( مناسبات اجتماعی انها).

پس طبقات اجتماعی اساسا توسط جایگاه شان در سیستم تولید اجتماعی بازشناخته می شوند؛”رابطه ی آنها با ابزار تولید، نقش آنها در سازمان بندی اجتماعی کار، میزان دستیابی و بزرگی سهم آنها در ثروت اجتماعی. بنابراین طبقات، نیروهای انسانی هستند که می توانند در کار جایگزین یکدیگر شوند. واین به دلیل تفاوت جایگاهی ست که آنها در رژیمی معین در اقتصاد اجتماعی دارند” (۱۰)

ج-زیربنا و روبنا

عناصری که در زیر شرح داده خواهند شد، سازمان بندی اقتصادی جامعه را تشکیل میدهند. که مارکس آنها را زیربنا می نامد (یا پایه ی اقتصادی)

روی این”پایه” که تمام جامعه ی بشری را شامل می شود، اشکال سیاسی، قضایی، و ایدئولوژیک جامعه بوجود می آیند که سازنده ی روبنا ی جامعه هستند. روبنا از سه عنصر تشکیل شده است:

۱-قدرت سیاسی، یا اشکال مختلف دولت. روش تحلیلی مارکس نشان می دهد که دولت همیشه وجود نداشته بلکه در موقعیت های تاریخی مشخصی با پیدایش طبقات اجتماعی، پدیدار شده. و کارکردش در همه ی دوره ها، اداره کردن و تضمین (از طریق نهادها) شیوه ی تولید همان دوره است. دولت، بیان قدرت سیاسی طبقه ی مسلط است که ابزار تولید را هم در اختیار دارد. بنابراین دولت به شکلی عمل می کند تا مالکیت در دست همان طبقه باشد: در نتیجه دولت ابزاری ست برای استثمار انسان توسط انسان. تمام دولت ها هر شکلی که داشته باشند ابزاری هستند برای سلطه ی یک طبقه بر دیگر طبقات.

۲-قدرت قضایی، قدرت قضایی از طریق تدوین قوانین، بیان کننده ی نوع تخصیص ابزار تولید توسط طبقه ای معین و در دوره ای معین است. در واقع تضمین قضایی استثمار انسان توسط انسان است. اینچنین در شیوه ی تولید سرمایه داری، این مالکیت خصوصی ست که پایه ی این قوه ی قضایی ست.

۳-قدرت ایدئولوژیک، طریقه ای که در آن انسان ها با هم مرتبط می شوند برای تولید وسائل امرارمعاش و تخصیص این ضروریات، تعیین کننده ی ایدئولوژی این یا آن دوره است. اینچنین، برای مارکس″عقاید طبقه ی مسلط در تمام دوره ها عقاید غالب هستند. به بیان دیگر، طبقه ی صاحب قدرت مادی مسلط جامعه، در عین حال بیانگر قدرت معنوی غالب در جامعه است. طبقه ی صاحب ابزار تولید مادی، در همان حال دارنده ی ابزار تولید معنوی است (…) عقاید مسلط چیزی جز بیان ایدئولوژیک شرایط مادی حاکم نیستند که شکل ایده یه خود گرفته اند”. (۱۱)

این سه قوه ی مشخص؛ انواع دولت، قوانین و ایدئولوژی مسلط، به نوبه ی خود تعیین کننده ی شکل های اگاهی هستند که در دوره ی معینی غالب اند.

شکل های متفاوت روبنا و زیربنا ی جامعه ی بشری تعیین کننده ی شکل های متفاوت انچیزی ست که مارکس شیوه ی تولید می نامد. مارکس چندین شیوه ی تولید در جامعه ی بشری تشخیص می دهد: کمونیسم ابتدایی، باستانی،آسیایی، فئودالی و سرمایه داری. جامعه ی کمونیستی که ما برای ان مبارزه می کنیم هم یک شیوه ی تولید است. اینجا باید دو نکته ی مهم را متذکر شد: چندین شیوه ی تولید می توانند در یک زمان موجود باشند، نه تنها در زمان ها و مناطق و کشورهای مختلف، بلکه همچنین در یک کشور (که زاینده ی شکل بندی های اقتصادی و اجتماعی مختلط، با تسلط چنین یا چنان شیوه ی تولید. بعنوان مثال، جامعه ی سرمایه داری نیمه فئودال). نکته ی اخر اینکه، توالی میان اشکال متفاوت تولید نه مکانیکی ست و نه خطی. در هر مرحله ی گذار، این سیر تکاملی می تواند از راه های مختلفی بگذرد.(بعنوان مثال اتحاد جماهیر شوروی که شیوه ی تولید در آن نه کاملا سرمایه داری بود، نه کاملا سوسیالیستی چرا که در بین راه ماند و سقوط کرد)

پس می توان گفت شیوه ی تولید، یک مفهوم تئوریک و انتزاعی است که در کلیت آن می توان خصوصیات ویژه ی اشکال متفاوت جامعه که بشر شناخته و می تواند بشناسد،را ترسیم کرد. زمانی که مسئله مربوط به تحلیل یک جامعه ی عینی، و در دوره ای معین است مانند بلژیک در سال ۱۹۹۷ و انگلستان در سال ۱۷۸۰، مارکس از عبارت شکل بندی اجتماعی و اقتصادی استفاده می کند که به نسبت شِمای کلی شیوه ی تولید، پیچیده تر و دارای گوناگونی بیشتر ست.

خلاصه می کنیم:” آنچه ماتریالیسم تاریخی مطرح می کند این است که طریقی که توسط آن انسان ها تولید مادی شان را سازمان دهی می کنند، پایه ی تمام سازماندهی آنها را بنا می کند. و این پایه به نوبه ی خود تعیین کننده ی انواع دیگر فعالیت های اجتماعی هستند به مانند اداره ی مناسبات میان گروه های انسانی (…) ماتریالیسم تاریخی این مسئله را که تولید مادی ( یا فاکتور اقتصادی) مستقیما تعیین کننده ی محتوا و شکل تمام فعالیت های گفته شده در روبنا است، نمی پذیرد. پایه ی اجتماعی، چیزی مثل عمل مولد نیست. همچنین نمی توان “تولید مادی” برابر پایه ی اجتماعی گرفت؛ بلکه مناسبات اجتماعی است که انسان ها برای تولید زنده گی مادی شان برقرار می کنند( و این مناسبات توسط تولید زنده گی مادی تعیین می شوند. ولی نه به شکل مکانیکی). ماتریالیسم تاریخی یک دترمینیسم(جبرگرایی) اقتصادی نیست بلکه یک دترمینیسم اجتماعی-اقتصادی ست.”(۱۲)

در نتیجه مناسبات اجتماعی تولید یک ارتباط هستند. مکانی برای تعیین و اثرگذاری میان روبنا و زیربنا. نیروهای مولد در هر لحظه از رشد خود سازنده ی پایه ای هستند که بر آن مناسبات اجتماعی تولید بنا می شوند. و این مناسبات خود تعیین کننده ی روبنا هستند. ولی در لحظه ی آخر، زمانی که خط علیت ها را پی می گیریم، همیشه به یک علت مادی می رسیم. زمانی که بدین شکل تا سرچشمه ی بشر پیش می رویم، این زیربنا ها هستن که تعیین کننده اند. چراکه از آن لحظه ای که انسان توانست وسائل هستی خودش را بسازد بود که از “حیوانیت” درآمد.

این شِما و کاربرد متد دیالکتیک( که در پایین خواهیم دید) به ما می فهمانند که اگر عقاید جای گاه مهمی دارند و می توانند روی پایه های مادی عمل کنند، به همان مقدار توسط زیربنا تعیین می شوند:” تضاد میان مناسباتاقتصادی که خود را در روبنا و توسط نزاع میان طبقات اجتماعی بازتاب می دهد، زاینده ی جریان تاریخ است. خود این نزاع ها به شکل نزاع عقاید در می آید. عقایدی که رفتار انسان ها را تغییر می دهند و این تغییر رفتارها در مناسبات اقتصادی نشان داده می شود. خطای ایده آلیسم این است که این عکس العمل آخری(تاثیر عقاید روی رفتار اقتصادی) را نقطه ی شروع مطلق می گیرد.”(۱۳)

د-حرکت، دیالکتیک و تضاد: یا چگونه جوامع تکامل می یابند و تغییر شکل می دهند

شِمای بسط داده شده در پایین به هیچ وجه ثابت نیست: تمام عناصر شرح داده شده در کنش و واکنش متقابل هستند و به این ترتیب تغییر شکل ها را به همراه دارند. اگر عناصر زیربنا پایه ی فهم پدیده های تاریخی هستند، چرا که “در آخرین مرحله”تعیین کننده ی عناصر دیگر هستند، روبنا هم به نوبه ی خود می تواند بر زیربنا تاثیر بگذارد. به بیان دیگر، اگر روبنا بازتاب زیربنا ست و توسط آن تعیین می شود، خود دارای یک اتونومی ست و هستی مستقل خود را هم دارد. تبدیل می شود به نیروسس فعال که به نوبه ی خود می تواند بر زیربنای اقتصادی جامعه تاثیر بگذارد. می توان مشاهده نمود که روبنا حتا ظرفیت مقاومت بیشتری دارد نسبت به زیربنا.

یکی از مشخصه های اصلی تمام جوامع این است که همه چیز درحرکت است. تمام اشکال مناسبات اجتماعی در تمام مراحل با این “تغییر” شناخته می شوند. حرکتی که تشکیل شده از تمام کنش و اکنش های میان عناصر متفاوت سازنده ی جامعه می باشند. و از این حرکت است که تغییر زاده می شود. جامعه ی برده داری زاینده ی جامعه ی فئودالی بود. و جامعه ی فئودالی زاینده ی جامعه ی سرمایه داری.(پایینتر خواهیم دید چرا و چگونه). یک تحلیل درست با دانستن اینکه همه چیز در “شدن” است باید این حرکت را در گذشته، حال و آینده در نظر بگیرد. کنش و واکنش ها به شکل مشروطی دو جانبه هستند: تنها عنصر آ. روی عنصر ب. عمل نمی کند، بلکه واکنش عنصر ب. بر عنصر آ. هم وجود دارد. این شیوه ی در نظر گرفتن پدیده ها در حرکت و تغییر شکلشان و در پیوستگی عمل دو جانبه شان، متد دیالکتیک نامیده می شود. (۱۴) این متدی است برای تحلیل و تفکر که توسط مارکس برای فهم پویایی تاریخ استفاده شد.(اینچنین، روبنای ایدئولوژیک-ذهنیات، آگاهی ها و سنت ها- پس از اینکه ” پایه های مادی “اش سال های سال است تخریب شده، همچنان باقی ست و مانعی ست بر سر راه ساخت جامعه ای نو)

دیالکتیک مشخصه ی دیگری از جوامع را به ما نشان می دهد: تضاد ها. اینچنین، اگر ماتریالسم تاریخی نشان می دهد که این انسان ها هستند که تاریخشان را می سازند، چراکه آنها هستند که از طریق ارضای نیازهای شان زنده گی مادی خود را می سازند کنند و این زنده گی مادی تعیین کننده ی سازمان بندی اجتماعی ست، دیالکتیک به ما می آموزد که آنها” این کار را به شکل دلبخواهی و یا در موقعیت هایی که با آزادی انتخاب شده باشند انجام نمی دهند، بلکه آنها در برابر موقعیت هایی قرار می گیرند که در برابرشان قرار دارد، موقعیت هایی که از گذشته به آنها منتقل شده، به طور خلاصه، در وضعیت هایی داده شده”(۱۵) از آنجا که مناسبات اجتماعی ” توسط پیشروان هر نسل، به شکل توده ای از نیرو های تولیدی، سرمایه و شرایطی که توسط نسل جدید تغییر می یابند، به نسل دیگر می رسد، و از طرف دیگر شرایط زنده گی آن(نسل جدید) را تعیین می کند، می توان نتیجه گرفت که: به همان اندازه که انسان ها شرایط محیط خود را می سازند، شرایط محیط هم انسان ها را می سازند” (۱۶) پس تقدیر تاریخی وجود ندارد! تمام واقعیت توسط تضاد ها ساخته می شود و بدون این تضاد ها پیشرفتی ممکن نیست.

بوسیله ی تضاد هاست که می توان جنبش های اجتماعی را توضیح داد. و همین تضادها هستند که شیوه های مختلف تولید را به همراه می آورند. چرا که هر شیوه ی تولید معین دارای تضادهای معینی ست. اما یک تضاد اساسی وجود دارد برای فهم چگونگی گذر از یک شیوه ی تولید به شیوه ی تولید دیگر: در یک لحظه ی مشخصی در تکامل تاریخی، نیروهای مولد با مناسبات اجتماعی تولید وارد تضاد می شوند. چرا که نیروهای مولد در توسعه و تکامل دائمی هستند در حالی که مناسبات اجتماعی تولید به سکون و انجماد تمایل زیادی دارند. ما گفتیم که نیروهای مولد تعیین کننده ی مناسبات اجتماعی تولید هستند. ولی وحدت میان این دو بصورت دیالکتیکی دارای یک نزاع دائم است که باعث می شود تا در لحظه ی معینی، میان دو عنصر تضاد ایجاد شود. و این تضاد است که از طریق جنبش های اجتماعی، گذر میان دو شیوه ی تولید را باعث می شود.

در اینجا باید تغییرات کمی و تغییرات کیفی را شناخت. بعنوان مثال آب در دمای ۹۹ درجه تغییرات زیادی می کند ولی همچنان آب است و این یک تغییر کمی ست. ولی در ۱۰۰ در جه آب تبدیل به بخار می شود و این یک تغییر کیفی ست. در رابطه با انچه به ما مربوط است، رشد نیروهای تولیدی یک تغییر کمی ست. ولی زمانی که این تغییرات به مرحله ی مشخصی رسید. مناسبات سنتی تولید می توانند از بین بروند و مناسبات جدید که با شیوه ی تولید جدید مرتبط اند جایگزین آن شوند. و این یک تغییر کیفی ست. این تغییرات همیشه تدریجی و صلح آمیز نیست و در جوامع انسانی گاه با انقلاب، جنگ یا آشوب های اجتماعی بزرگ همراه است.

انقلاب اجتماعی، آنطور که ما آن را می فهمیم، یک تغییر کیفی برآمده از یک “جهش کیفی ” ست. می توان تغییر شیوه ی تولید فئودالی به سرمایه داری را مثال زد. انقلاب فرانسه یک نمونه ی کلاسیک است: در قلب جامعه ی فئودالی، نیروهای مولد بدون وقفه رشد می کردند و خصوصیات کاپیتالیستی به خود می گرفتند(توسعه ی مانوفاکتور، ماشین ها و ..) ولی این نیروهای مولد که حالا هرچه بیشتر خصلت سرمایه داری به خود می گرفتند، با مناسبات اجتماعی شیوه ی تولید فئودالی وارد تضاد شدند. به دلیل اینکه مناسبات فئودالی نمی توانست خود را با نیروهای مولد هماهنگ کند، در راه پیشرفت و توسعه ی بیشتر آن مانع می شد. و این، برای طبقه ی بورژوا امکان مناسبی بود، تا برای توسعه ی قدرت خود مناسبات پیشین را محو و نابود کند. همچنین برای اینکه قدرت اقتصادی بورژوایی خود را کاملا گسترش دهد، می بایست قدرت سیاسی آریستوکرات ها را واژگون می کرد. و این همه باعث انقلاب مشهور ۱۷۸۹شد.

در خود جامعه ی سرمایه داری هم دو تضاد وجود دارد که اولی اساسی ست:

۱-تضاد میان اجتماعی شدن نیروهای مولد و خصلت خصوصی ابزار تولید

در سیستم سرمایه داری، تضاد میان نیروهای مولد و مناسبات اجتماعی تولید شکل ویژه ی مناسب با این شیوه ی تولید را به خود می گیرد.همانطور که دیدیم، در سیستم سرمایه داری، ابزار تولید بدلیل وسعت گسترش یابنده ی خود، فقط بوسیله ی اجتماعی از کارگران قابل استفاده است. هر شاخه ای از تولید نیازمند ابزار و و نیروی کار هر چه بیشتر متفاوتی ست.(بعنوان مثال،شیمی در ابتدا یک جزء از تولید صنعت بود. یعنی محصولات شیمیایی برای فروش تولید نمی شدند. و بطور مستقیم در تولید صنعت ترکیب می شدند. ولی با توسعه ی صنعتی، بطور موازی صنعت مستقلی به نام شیمی بوجود آمد که در آن هزاران کارگر برای تولید محصولی که فقط در مرحله ی اخر و از خلال مبادلات و از طریق بازار وارد صنعت می شد، به کار گرفته شدند.) این وابستگی متقابل نه فقط در شاخه های متفاوت صنعت، بلکه در سطح ملی و جهانی هم بود. این اجتماعی شدن نیروهای مولد با خصلت خصوصی ابزار تولید وارد تضاد می شوند چرا که ابزار تولید در دست اقلیتی از اجتماع است.

در نتیجه، خصلت خصوصی ابزار تولید ترمزی در برابر رشد نیروهای مولد است. امروزه این تضاد خود را به این شکل نشان می دهد که علیرغم اینکه بشر از منابع کافی و امکانات علمی و تکنیکی گسترده ای برخوردار است و می تواند با اینها تمام نیازهای اولیه ی ساکنان سیاره ی زمین را برطرف کند، واقعیت کاملا برعکس است…از انجایی که ثروت این اقلیت مالک ابزار تولید بر استثمار انسان توسط انسان بنا شده است؛ و این یعنی سلب مالکیت از اکثریت. در نتیجه تمایل این اقلیت مالک، در برابر تامین نیازهای اولیه ی همه است. برای پاسخ به این ضرورت ارضاء نیازها، مناسبات اجتماعی سرمایه داری باید محو شوند(همچنین شیوه ی تولید سرمایه داری) تا اینکه نیروهای مولد بتوانند توسعه ی مناسب و کامل داشته باشند. و پیدا کردن راه حل برای این تضاد اساسی، در چارچوب شیوه ی تولید سرمیه داری غیرممکن است.

۲-تضاد در بطن خود مناسبات اجتماعی تولید، میان سرمایه و کار

همانطور که خواهیم دید، در تمام شیوه های تولیدی که در آن ها مناسبات استثماری وجود دارد، دو گروه اجتماعی متخاصم وجود دارد؛ استثمارکننده و استثمارشونده. واین گروه ها خود به طبقات مختلف اجتماعی تقسیم می شوند. نزاع طبقاتی میان کارگرها و سرمایه داران، بیان سیاسی و ایدئولوژیک تضاد میان نیروهای مولد( که عاملان اصلی آن تولیدکنندگان، کارگران در معنای وسیع اش بعنوان نیروی کار و جزء اصلی نیروهای مولد، هستند) و مناسبات اجتماعی تولید( که مدافعان اصلی اش مالکان ابزار تولید، طبقات حاکم و در این مورد بورژوازی ست) است. بعبارت دیگر این نزاع میان صاحبان ابزار تولید و تمام سلب مالکیت شده گان است. واینچنین نزاع طبقاتی میان پرولتاریا و متحدانش از یک طرف، و سرمایه داران و حامیانشان از طرف دیگر، چنانکه مرتجعان بیان می کنند یک انتخای سیاسی یا ایدئولوژیک نیست. بلکه ضرورتی عینی و اجتناب ناپذیر است که از طبیعت شیوه ی تولید سرمایه داری ناشی می شود.

و با نزاع طبقاتی ست که تغییر کیفی میان دو شیوه ی تولید، و از طریق انقلاب ممکن است. این همان چیزی ست که مارکس در ابتدای “مانیفست حزب کمونیست” می نویسد:” تاریخ تمام جوامع تا روزگار ما تاریخ نزاع طبقاتی بوده است”. نزاع طبقاتی ،اینچنین، موتور تاریخ است.

نتیجه گیری

واقعیت اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی یا تاریخی دارای پیچیده گی نامحدودی است. برای بدست آوردن واقعیت اینچنین متغیر و پیچیده، فقط می توان از ساده کردن آن توسط یک شِما(طرح کلی) استفاده کرد. و اگر این کار به طور کامل پاسخگو نبود، باید دینامیک محرک آن را فهمید. این همان کاری ست که مارکس بوسیله ی تئوری ماتریالیسم تاریخی اش انجام داد: فهم پذیر ساختن توسعه ی تاریخی بشر بدون اینکه در دام ساده انگاری بیفتد. متد مارکس انچنان که او ان را تعریف می کند، وسیله ای برای فهم بهتر است. اصول جزمی ای نیست برای از بر داشتن و به کار بستن بدون تطبیق دادن با وضعیت مشخص.

مارکس(و بعد از او لنین)، بر اهمیت تحلیل عینی از وضعیت های عینی و موقعیت های مشخص این یا آن کشور معین تاکید داشتند. همینطور بر نوآوری و غنی سازی تئوری شان.”متاسفانه نزد آنهایی که به مارکس استناد می کنند زیاد اتفاق می افتد که کارهای این متفکر را همچون وحی منزل تکرار می کنند. انگار تکرار عبارات مهم، دشواری های تحقیق را محو می کند. انگار برای حل هر مسئله ای به شیوه ای که سکت های پروتستان از کتاب مقدس استفاده می کنند،مارکس راه حل را به ما داده باشد. این در نظر من مذهبی یا حتا فاشیستی ست. اگر اینچنین بود قرائت مارکس امروزه جالب توجه نمی بود”(۱۶). آنچه اهمیت دارد “تایید کردن مارکس″ نیست بلکه “به شیوه ی او رفتار کردن است.” و آن کمک گرفتن از تئوری او برای بنای تئوری های دیگر، استفاده از متد او بعنوان ابزاری برای کشف، تحلیل و توضیح پدیده های جدید، و ناشناخته در زمانه ی مارکس، است.

۱) Henri Lefèbvre, “Sociologie de Marx “, Ed. P.U.F. 1974.

(2) Karl Marx, Introduction à la ” Contribution à la critique de l’économie politique “, 1859, Ed. du Progrès, Moscou, 1978.

(3) Karl Marx, ” La Sainte famille “, 1845, cité par M. Rubel dans “Pages de Karl Marx “, tome 1, Ed. Payot, 1970.

(4) Marx, ” L’idéologie allemande ” (1846), Ed Sociales 1978.

(5) H. Lefèbvre, op. cit.

(6) Thèse XI dans ” Thèses sur Feuerbach “, 1845.

(7) Marx/Engel, ” L’idéologie allemande “.

(8) Ernest Mandel, ” Introduction au marxisme ” 1983.

(9) Marx, ” Misère de la philosophie “, 1847, Ed. Sociales, 1946.

(10) Lénine, ” La grande initiative “, cité par Marta Harnecker, ” Les concepts élémentaires du matérialisme historique “, Ed. Contradictions, 1974.

(11) Marx/Engels, ” L’idéologie allemande “.

(12) Ernest Mandel, ” Introduction au marxisme “.

(13) Jean Gorren, ” Sociologie et Socialisme “, Université Ouvrière de Bruxelles, 1951.

(14) Pierre Jalée, ” L’exploitation capitaliste “, Maspero, 1974.

(15) Marx, ” Le Dix-huit Brumaire de Louis-Napoléon Bonaparte “, cité par Maximilien Rubel, ” Pages de Karl Marx “, Ed. Payot 1970.

(16) Marx/Engels, ” L’idéologie allemande “.

(17) Michel Miaille, ” Une introduction critique au droit “, Ed. Maspero 1978.

به ژانه وه و ده م به خه نده،

”له فوئاد خه به رێک هه ر نهبوو؟“

*ناسری حیسامی

رفیق فواد مصطفی سلطانی همراه اولین واحد اتحادیه دهقان

خانه ام آتش گرفته ست, آتشي جانسوز. هر طرف مي سوزد اين آتش, پرده ها و فرش ها را, تارشان با پود. من به هر سو ميدوم گريان, در لهيب آتش پر دود؛ وزميان خنده هايم, تلخ, و خروش گريه ام, ناشاد, از درون خسته سوزان, مي كنم فرياد, اي فرياد! اي فرياد

مهدي اخوان ثالث

آمدن: 1307، مشهد
رفتن: چهارم شهريور 1369، تهران

شعرها ... اينجا
شعرها (شنيداري) ... اينجا
خیال آمیز و افسانه ای ... اينجا
متخلص به م اميد ... اينجا
شاعر حماسه های شکست خورده ... اينجا
تسلط به اوزان ادبيات کلاسيک و علاقه بسیار به زبان خراسانی ... اينجا
اخوان ثالث در ويكيپديا ... فارسي - انگليسي - اسپرانتو

آيا شعر در ايران مرده است؟ ... اينجا

انتشارات زمستان ... اينجا

به ياد احمد شاملو ... اينجا
به ياد هوشنگ گلشيري ... اينجا

poet ... here and hear
Winter ... here
Mehdi Akhavan Sales ... here
M. Omid) was born in 1928, in Mashhad ... here

ترجمه شده به زبانهای:

انگلیسی English

فرانسوی French

آرمانی که هرگز نمیمیرد،

به مناسبت سی امین سالگرد حمله جمهوری اسلامی به کردستان

باید وسیعا اعتصاب واعتراض کرد

در روزهاي اخیرودر آستانه سی امین سالگرد حمله نیروهای سرکوبگر جمهوری اسلامي به کردستان سازمانهای سیاسی و فعالین زیادي در بیانيه ها واطلاعیه هاي مختلفی به اقتضای سيستمهای فکري و پایگاه طبقاتیشان مردم رابه واکنش فرا میخوانند.عده ای از سازمانهای ناسيونالیستی عزای عمومی اعلام کرده اند و در بيانیه ای از مردم خواسته اند که در روز 28 مرداد مردم کردستان 2دقیقه سکوت کنند و بر سر مزار شهداي اين واقعه حضور يابند.از سوی دیگر سازمانهای چپ و کمونیستی کردستان در بيانیه ها ومصاحبه های تلویزیونی و خبري متعددي مردم را به اعتراض و اعتصاب عمومي فراخوانده اند.من با افتخار از فراخوان اعتراض و اعتصاب عمومی حمایت کرده و مردم را وسيعا به صفوف آزادیخواهی و برابری طلبی دعوت میکنم.اتحاد و همبستگی مردم کردستان در روز 28 مرداد میتواند نمونه آشکار، متمدن و همه جانبه ای باشد ازاعتراض به رژيم ترور و شکنجه و اعدام.با تعطیلی وسيع محل کار و تحصیل وبا برپائي اعتراضات وسیع در کوچه و خیابان به هر شکل ممکن باید اعتراضخود را نشان دهیم و در متن بیانیه ها و اعلامیه های خودمان در کارخانه ودانشگاه و اجتماع اعلام کنیم ما جمهوري اسلامی را در هر شکل و رنگ وعیارش نمیخواهیم.


اما این سوال برای نسل جدیدی از جوانان ایران که سالها در معرض سمپاشیهای دستگاه تبلیغاتي و فرهنگی حاکم بوده اند پا بر جاست که در کردستان چه اتفاقی رخ داده؟ ستیز مردم کردستان با جهموری اسلامي بر سر چه بوده؟ درتمامي این سالها رسانه های حکومتی و به موازات آن نیروهای راست جامعه تصویر عده ای تجزیه طلب ، ضد انقلاب و ادم کش را از مردم کردستان مخابره کرده اند.در این نوشته سعی ميکنم تصویری از وقایع کردستان و فجایع انسانی 28 مرداد و پس از آن را بر پایه خاطرات و نوشته هاي رفقائی همچون محمد آسنگران، مجيد حسيني٬ ابراهيم عليزاده٬ عبدالله شريفي٬ حسین مرادبیگي و صلاح ایراندوست که خود در صحنه هاي این جنگ بوده اند ارائه کنم.

خمینی در 28 مرداد 57 فرمان حمله به کردستان را صادر میکند،این حمله نه به مردم کردستان بلکه به دستاوردهای انسانی و متمدن مردم درانقلاب 57بود.حمله به خواستهاي اصیل و توده ای مردم انقلابی در سالهای 57 ازکردستان آغاز شد.جریان اسلامی در انقلاب 57 که با خمینی نمایندگي میشد پس از سرنگوني پهلوی و در غیاب نیروها و احزاب راديکال و پیشرو،قدرت را قبضه کرد و به سرکوب مخالفینش پرداخت .حال این حکومت تازه به دوران رسيده که براساس شرایطی استثنائي و مولفه هائي خاص به قدرت رسیده نیاز به تثبیت ومحکم کردن پایه های خود دارد از این رو پروژه ي شکست انقلاب توده ای با یک "ضد انقلاب اسلامی" در دستور کار خمیني و تئوریسینهای نظام قرارميگیرد.این ثبات و ماندگاری چاره ای جز کشتار و قلع و قمع نیروهای سیاسی و رادیکال ندارد و اين رفتار نیاز به بازسازی نيروهای سرکوب حکومتی مانند ساواک و ارتش و ...دارد.سپاه پاسداران و وزارت اطلاعات به سرعت در سالهای اول انقلاب با تلاش شبانه روزي همین نيروهای سیاسی اصلاح طلب امروز مانند موسوی، گنجی،سازگارا و حجاريان ایجاد میشوند.در این بین نیروهای دیگري هم مانند بسیج و کمیته و ... مسلح میشوند و در مقابل مردم در کوچه وخیابانها صف میکشند.در این زمان هنوز قلب انقلاب میطپد و مردم امید دارند به ثمرآن همه مبارزه و رنجي که در سالهای سرنگونی پهلوی متحمل شده اند.هنوز در کوچه و خیابانها جمع میشوند و از خواسته هايشان میگویند ازطعم آزادی و برابری از رفاه و سربلندی...در همین روزهاست که قمه کشان حزب الله ماموریت میابند با اسید پاشی و زنجير چرخاني این اميد و اختیار را از مردم بگیرند.اما کردستان از روزهای اول مسیر ديگری را در پیش ميگيرد.


در تمامی شهرهای کردستان نيروهای سياسی و رهبران معتبر و شناخته شده ای همچون صدیق کمانگر، دكترجعفر شفيعي و فواد مصطفی سلطاني و... که بعدها همه آنها ترور و کشته شدند٬ در تضادی عمیق با سياستهای حاکمان اسلامی مخالفت خود را اعلام کردند.در این اوضاع کردستان تحت حاکمیت دو جریان کومه له و دموکرات است.در جنوب کردستان به مرکزیت سنندج سازماندهي های ابتدائی بسیاری همچون جمعيت دفاع از آزادي و انقلاب،جمعیت دانش آموزان و معلمان و...در کنار شوراي شهر سنندج؛بنکه های محلات و دفاتر سازمانها و گروههای سياسی مردم را سازماندهی و امور شهر را در دست دارند.اما در شمال و به سبب پایگاه سنتی حزب دموکرات ،قدرت در دست اين حزب است که امور شهرها و روستاها را به ریش سفيدان و ملاها و کدخداها داده. دراین مناطق به جز مقامات حزبی که دارای قدرت بودند،تشکل توده ای قابل توجهی شکل نگرفت.

فضائي که در کردستان و به خصوص جنوب آن به وجود امده بود شاید در ابتدای امر تفاوت چندانی با شهرهای ديگر ایران نداشت اما رفته رفته با تنگ تر شدن حلقه محدودیتهاي حکومتی در شهرهای دیگر ،محسوس شد و زنگ خطر را برای حاکمیت به صدا در اورد.علاوه بر همه اینها سازمانهای چپ و سوسیالیستی دیگری هم ازسراسر ایران به کردستان آمده بودند و در فضای باز سیاسی و بدون دغدغه های امنيتی فعالیت میکردند.این فضای باز سیاسی و در عین حال رشد جنبش چپ وکمونیستی در کردستان با همه مولفه های ضد سرمايه داری و ضد مذهبیش کام رابه جمهوری اسلامی و جریانات راست تلخ کرد .نشریات متعددی در کردستان فرصت انتشاريافتند و دفاتر احزاب در همه جا داير بود، مردم در دسته ها وسازمانهای خودجوشی خود را سازماندهی و تعریف میکردند. دراين فضا نیروهای سیاسی کردستان شعار"خودمختاري" را اعلام کردند.این شعارنه با هدف جدائی کردستان از ایران بلکه براي عقب راندن نیروهای امنیتی و نظامي ودر اختیار داشتن امورکردستان توسط خود مردم وامکان فعالیت سیاسی در فضائی آزاد مطرح شده بود.

این شرایط در کردستان عرصه را به جمهوري اسلامی تنگ کرده موجب شده بودحاکمان آنزمان جمهوری اسلامی واکنشی حیاتي نشان دهند تا کنترل شهرها ومنطقه را به دست بگیرند.تصمیم خمینی در اين شرايط حمله نظامی به کردستان بود ودر نهایت بنی صدر به پاسدارهای جمهوري اسلامی اعلام کرد تا سرکوب کردستان پوتين هایتان را در نیاورید...ونهایتا خمینی فرمان جهاد علیه مردم کردستان را در تاریخ 27 مرداد صادر کرد.

»»حمله به کردستان««

فردای دستور خمیني یعنی روز 28 مرداد شهر پاوه در کرمانشاه شاهد اولین حملات نظامی بود.سینه چاکان جمهوري اسلامی درقالب سپاه و ارتش وژاندارمري و بسیج و کميته و حزب الله و ...به کردستان سرازير شدند.مردم کردستان از زمین و هوا مورد هجوم بمباران و خمپاره و توپ تانک و مسلسلهاي حکومتي قرار گرفتند. مردم اما تسلیم نشدند و در مقاومتی قهرمانانه با سازماندهی احزاب سیاسی همچون کومه له و دموکرات و تا مدتي چريکهای فدائی اقلیت و سازمانهائی همچون پیکار و رزمندگان در مقابل این حملات با گوشتو پوست و استخوان مقابل توپ و تانک سپاهیان جمهوری اسلامی ایستادگی کردند. گوشه گوشه شهرها و روستاها ،کوچه و بازار شاهد سنگر بندی و نبردجانانه پیر و جوان،زن و مرد در مقابل سپاهیان خمینی بود. این لحظات برای مردم کردستان سرشار از خاطرات غرور آفرینی از رشید ترین فرزندان آفتاب و باد است که هرگز از یادمان نميرود . تلفات سنگین انسانی و يورش وحشيانه رژيم به خانه و کاشانه مردم بی دفاع ، نيروهای سیاسی مسلح را با این نتیجه رساند که مبارزه در شهرها با فاجعه ای انساني روبرو خواهد شد و باید این مبارزه به روستاها و مناطق کوهستانی کشیده شود تا حتی الامکان از تلفات انسانی جلوگیری شود.
در این میان خلخالي از جانب خمینی به کردستان اعزام شد تا در دادگاههای صحرائی و چند دقيقه ای بدون هیچ گونه حق دفاعی صدها تن از جوانان انقلابی را به جوخه اعدام بسپارد. در اولین اعدامها که در شهر پاوه به وقوع پیوست دو تن از رفقای عزیز بهمن عزتی و دکتر رشوند سرداری که از کرمانشاه برای کمک به مردم پاوه به آنجا رفته بودند دستگیر و بلافاصله اعدام شدند. در روز 28 مرداد در زندان دیزل آباد کرمانشاه 11 نفر به

اسامی:1. عبداله نوری 2. هوشنگ عزیزی3. محمد محمودی 4. یداله محمودی 5. حسین
شیبانی 6. هرمز گرجی بیانی 7. مظفر فتاحی 8. محمد عزتی 9. محمد عزیزی 10.
اذرنوش مهدویان11. اصغر بهبود به خوخه های اعدام سپرده شدند.در روز بیست
و نهم 7تن دیگر در پاوه به اسامی:1. حاجی افراسیاب 2. عبدالوهاب ملك
شاهی3. عمادالدین ناصری4. عبدالكریم كریمی5. محمد نقشبندی6. عزیزمراد 7.
مراد ذوالفقاری تیر باران شدند.

در مریوان 9 نفر به اسامی:1. حسین مصطفی
سلطانی2. امین مصطفی سلطانی 3. احمد پیرخضری (كارمندبیمارستان)4. حسین
پیرخضری (معلم) 5. فایق عزیزی (عضوشورای شهرمریوان)6. علی داستان (
پیشمرگه )7. بهمن اخضری (پزشك و فیلمبردار) 8. جلال نسیمی 9. احمد
قادرزاده اهل روستای درهتفی به جوخه اعدام سپرده شدند .

در 5شهريور 58
یازده نفر در فرودگاه سنندج در واقعه اي تاریخی تير باران شدند،در این
فاجعه انسانی یکی از عزیزان به نام احسن ناهید(دانشجوی پلی تکنیک) که از
ناحيه ران پا مجروح شده بود از روي برانکارد به گلوله بسته شد.اسامي اين
یازده نفر عبارتند از:1. احسن ناهید2. شهریار ناهید3. جمیل یخچالی4. ناصر
سلیمی5. عبداله فولادی6. مظفر نیازمند7. سیروس منوچهری8. اصغر مبصری9.
مظفر رحیمی 10. عیسی پیرولی 11. عطا زندی ...

اما خلیل بهرامی خبرنگارروزنامه اطلاعات به سقز چنین مینویسد:آيتالله خلخالي، ديروز وارد سقز شدو در محل تيپ سقز دادگاه صحرايي خود را براي رسيدگي به پرونده هاي
دستگيرشدگاني كه در حوادث سقز دست داشتند و حمله به تيپ سقز و به گردانهايي كه از سنندج و كرمانشاه اعزام شده بودند حمله كرده بودند، تشكيل جلسه داد و به اتهامات20 نفر افسر و درجه دار ژاندارمري و ارتش وغيرنظاميان اين حوادث رسيدگي كرد. عده اي از افسران و درجه داران موقعي كه به پادگان حمله شده بود، سرخدمت حاضر نشده بودند كه در نتيجه متهم به همكاري با مهاجمان شدند. تيرباران شدگان عبارتند از: ستوان دوم
احمدسعيدي، ستوان دوم قادربهادر، ستوان دوم قادرخطيبي، گروهبان يكم محمدپاميري، گروهبان سوم وظيفه ناصر حدادي، گروهبان يكم كادر رسول اميني، گروهبان سوم محمد غفاري، گروهبان سوم ژاندارمري ناجي خورشيدي، استواردوم ژاندارمري كريم رضايي و غيرنظاميان انور اردلان، سيف الله فيضي، علي فخرايي، عبدالله بهرامي، سيد حسن احدي، محمد درويش نقرهاي، كريم شيرياني، ابوبكرصمدي، احمد مقدم وجليل جمالزاده. حكم اعدام صبح امروز، در سقز به مرحله اجرا درآمد.

در میان اين اعدامها و کشتار دسته جمعی فعالین سیاسی و انقلابيون کردستان ،مردم مریوان حماسه اي آفریدند که تاريخ از یاد نخواهد برد. درتابستان سال 58، مردم انقلابی مریوان در روزهای 30 و 31 تیرماه تا 13 مرداد ماه برای نشان دادن اعتراض خویش نسبت به اعمال جنایتکارانه جمهوری اسلامی، متحدانه وسيعا از شهر خارج و در اردوگاهی در 12 کیلومتری شهر تجمع کردند.
اردوگاهی که مردم مریوان در آن ساکن شدند، به مدت چند هفته به مرکزی سیاسی، مقاوم و انقلابی تبدیل شد و توجه تمامی مردم کردستان ایران و حتی افکار عمومی جهان را به سوی خود جلب نمود. اين حركت به كوچ مردم مريوان معروف شد.

در دفاع و پشتیبانی از مردم مریوان، راهپیمایی چشمگیر و بی­نظیری از سوی مردم سنندج و سقز و بانه صورت گرفت که روزانه هزاران نفر، 180 کیلومتر جاده را با سردادن شعارهای انقلابی می­پیمودند تا صدای مردم مریوان را به گوش جهانیان برسانند.ابعاد این اعتراض مردم مریوان به حدی بود که از دورترين شهرهای ایران چون سیستان و بلوچستان، پیام پشتیبانی و حمایت می­رسید. کوچ تاریخی مردم مریوان در این میان نقطه عطفی بود در جهت اعتراض وسیع و توده­ای مردم کردستان و افشاگری سیاستهای سرکوبگرانه پاسداران رژیم اسلامی.

رفیق فواد مصطفی سلطانی از رهبران و چهره ­های شناخته شده و محبوب کومه­له و جنبش کردستان، نقش اساسی را در متشکل ساختن مردم انقلابی مریوان و کوچ تاریخی آنها ایفا نموده و قاطعانه به دفاع از تمامی مطالبات مردم مریوان برخواست و صدای اعتراض آنان را به سراسر کردستان و دیگر نقاط ایران رساند.

امسال و درسی امین سالگرد کوچ تاریخی مردم مبارز مریوان گرامی می­داریم یاد و خاطره تمامی مبارزات مردم انقلابی مریوان و همچنین رفیق جانباخته فواد مصطفی سلطانی را گرامي ميداريم٬ چرا که برگی زرین از تاریخ جنبش حق طلبانه مردم
کردستان را در نهایت سربلندی رقم زدند.


»»» مقاومت تاریخي مردم کردستان تلفات بسیاری به نیروهای نظامی جمهوری اسلامی وارد آورد تا جائی که مجبور شدند پس از دو ماه و چند روز درگيری نيروهایشان که از ضعف سازماندهی و پراکندگی رنج میبردند را عقب بکشند.این شکست و عقب نشينی موجب شد خميني در تاریخ 26 آبان برای مردم کردستان پیام صلح بفرستد . و این برای نيروهای چپ و در راس آن کومه له به خوبی روشن بود که این حرکتی تاکتیکی برای تجدید قوا ودر نهایت حمله نهائی است.در این زمان بین طرفین آتش بس اعلام شد و فضای سیاسی کردستان به شدت تحت تاثير مذاکرات جمهوري اسلامی با نیروهای سیاسی متحول شد.دراین بین هيئتی با نام "هیئت نمایندگی خلق کرد" تشکیل شد تا در مذاکرات با هيئت اعزامي دولت مذاکره و بر سر مشکلات مردم کردستان مذاکره کنند،.در همین روزها
مقامات دولتی و هیئتهای حکومتی یکی پس از دیگری به کردستان آمدند تا هر طور شده اوضاع را در دست بگيرند .تلاش این هیئتها براي اتلاف وقت ومذاکره با نیروهای سازشکار مانند حزب دموکرات تا جائي پيش رفت که حزب دموکرات در تاريخ 4 آذر 58 طی اطلاعیه ای رسمی اعلام کرد :

"حضرت امام خمینی رهبر عالیقدر انقلاب ايران

یکبار دیگر حضرت امام را خطاب قرار میدهم،اينک بدخواهانی در صددند جنگ
برادر کشی ديگری به مردم کردستان تحمیل نمایند.
حضرت امام! پیام 26آبانماه 58 حضرتعالي ما را به حل مساله کردستان از طریق
مذاکره امیدوار ساخت و ما بلافاصله لبیک گفتیم و اعلان آتش بس دادیم. اکنون
دیگر تصمیم با بنیانگذار جمهوری اسلامي است."

دقیقا در همين زمان بود که حزب توده و چند ماه بعد فدائیان در رکاب خمیني قلم میزدند و مردم کردستان را "پالیزبانی" و "نوکر آمریکائی" خواندند و اعلام کردند سپاه باید برای فتح کردستان به سلاح سنگين تجهيز شود.

سازمان مجاهدين خلق هم که تا آنزمان خمینی را رهبر خود میدانست با پیام 26 آبان کاملا در کنار جمهوری اسلامی وعلیه مردم کردستان ایستاد و در نامه ای به خمینی به تاریخ اسفند 59 چنین نوشت:

"حضرت أيت الله ! چنانچه ميدانيد سازمان مجاهدين خلق در هيچ درگيري داخلي شرکت نداشته و نه تنها راه حل نظامي در قبال اينگونه قضايا را از اساس غيرعادلانه ميداندبلکه، به يقين ميداند که هيچ پايان خداپسندانه اي بر اين درگيريها جز تهديد هر چه بيشتر وحدت و تماميت ارضي کشور مترتب نيست.
از اين رو موافقت نماييد مجاهدين بر اساس همان پيام ٢٦ آبان خودتان مساله کردستان و ساير ملتها را فيصله دهند. بديهي است که پس از اعاده حقوق عادلانه مردم کردستان و مشخص شدن مرزهاي خلق و ضد خلق، ما با هر گروه ضد مردمي و هرکس که عليه استقلال و تماميت کشور نظم و آرامش آن سامان کوچکترين خدشه اي وارد سازد وارد جنگ شويم."

در اين شرايط غير از سازمانهای چپ ( کومه له ،پیکار،رزمندگان و...) سایر نیروهای سیاسي یا در کنار جمهوری اسلامی قرار داشتند و يا مانند حزب دموکرات چشم انتظارشریک شدن در قدرت بودند .اما جمهوری اسلامی پس از یک بار مذاکره بی نتیجه با "هیئت نمیاندگی خلق کرد" اعلام کرد این هيئت را به رسمیت نمیشناسد و بدین ترتیب هرگونه راه مذاکره و توافق بسته شد و دو طرف خود را براي رویاروئیهاي آینده آماده میکردند. رژيم به سرعت تمامی پایگاهها و پادگانهايش را در مناطق تحت کنترل تقویت کرد و با انسجام و اتحاد با احزاب حامی اش برای حمله نهائی آماده شد؛ از این طرف هم سازمانهای چپ و در راس آن کومه له به سرعت مردم را از نیت حاکمیت آگاه کردند و مردم را به سازماندهی و تقویت صفوف مبارزاتي خود فرا خواندند . حزب دموکرات در این شرایط همچنان به دنبال سازش و مذاکره با سران حاکمیت بود و کومه له و ازمانهای همراه اش را جنگ طلب،ماجراجو و سرگردان مینامید...اين روند تا بهار 1359 ادامه ميابد.


در 12 فروردين 59 بنی صدر به ارتش و تمامی نیروهای مسلح فرمان داد تا سرکوب و خلع سلاح کامل"ضد انقلاب" و گروههای مسلح در کردستان پوتینهایشان را در نیاورند.به دنبال این فرمان سنندج اولین شهری بود که هدف حملات نيروهای نظامی جمهوری اسلامی قرار گرفت.ستونهای ارتش جمهوری اسلامی ازجنوب کردستان و از کرمانشاه به دروازه شهر سنندج رسید.مردم سنندج با تحصن و بست نشستن در دروازه شهر و فرودگاه مانع ورود نیروهای ارتش به داخل شهرشدند. رژيم در ابتدا اعلام کرده بود این ستون ارتشی قصد دارد به مرزهای غرب برود و هدفش حمله به شهر نیست اما نیروهای آگاه سیاسی همچون کومه له به شدت با این عمل مخالفت کردند و اعلام کردند اين لشگرکشی نظامی به درون شهرها به هدف سرکوب و به خاک و خون کشاندن مقاومت کردستان است. در مقابل حزب دموکرات با تکرار حرفهای رژيم اعلام کرد که این ستون قصد حمله نظامي ندارد ونباید جلوی آن را سد کرد و تعدادی از نيروهايش را به محل استقرارارتش فرستاد، این رفتار حزب دموکرات موجی از نفرت و انزجار مردم را نسبت به این جریان بر انگیخت تا جائی که موجب شد این حزب از مواضع خودش عقبنشینی کند. پس از چند روز ستون ارتشی از مسیر شرق سنندج براي محاصره شهر
حرکت کرده و با نیروهای مسلح مردمی و کومه له درگیر شدند و حزب دموکرات همچنان در مقرهای خود واکنشی از خود نشان نمیداد.مردم سنندج با تجمع در مقابل مقرحزب دموکرات اعلام کردند چنانچه قصد ندارید از مردم بی دفاع حمایت کنيد باید خلع سلاح شده و اسلحه ها را در اختیار مردم بگذارید تا از خودشان در مقابل اين تجاوز دفاع کنند٬ که باعث شد حزب دموکرات با گروههای کوچکی خود را درگیر این جنگ کند.

در 24 روز نبرد جانانه و نفس گیردر سنندج هزاران نفر کشته و زخمی و بي خانمان شدند.24 شبانه روز سنندج آماج حملات زمينی و هوائی ارتش و سپاه پاسدارن بود . ورود و خروج از شهر بسیار مشکل و کمک رسانی و مداوای مردم زخمي و آواره تقريبا مختل شده وامکان استفاده از گورستانها نبود و مردم پیکر عزیزانشان را در خانه هایشان دفن میکردند تا اینکه در روز بیست و چهارم کومه له تصمیم گرفت نیروهای مسلح اش را از شهر خارج کند. تمامی جنگ 24 روزه سنندج به فرماندهي کومه له و با مقاومت مردم مسلح پیش رفت و حزب دموکرات تقریبا نقشي در این مبارزات ایفا نکرد . پس از این حمله وحشیانه شهر به دست نیروهای سرکوبگر جمهوری اسلامی افتاد.
پس از تصرف سنندج حمله به شهر هاي دیگر یکی پس از دیگری آغاز شد و پس ازحدود 1سال جنگ و خونریزی تمامي شهرها و مراکز پر جمعیت به تصرف نيروهای جمهوری اسلامي در آمد.

تابستان 1388

این نوشته به زبان انگلیسی ترجمه شده و برای اولین بار به همراه آلبوم عکسهای اصلی این جنایات در فرودگاه سنندج در آدرس زیر در دسترس است.

http://www.4shared.com/file/125687763/6261ec55/The_desire_which_will_never_die.html

با ناصر اصغری عزیز هستیم و امروز راجع به اتحادیه های کارگری ، وضعیت جنبش کارگری ، موضع توده های طبقه-ی کارگر و اتفاقاتی که در جریان انتخابات اخیر در ایران رخ داده صحبت میکنیم .

ممنونم از ناصر که دعوت من رو پذیرفتی ، برای اولین سوال میخوام ازتون این رو بپرسم که : موضع اتحادیه های کارگری ، واحدهای صنفی و در مجموع جنبش کارگری ایران نسبت به انتخابات چه بود؟

اول با عرض سلام به شما و شنوندگان شما و تمام مخاطبین این موضوع ، در وهله-ی اول بذارید در اینجا موضوعی را اصلاح کنیم .ما چیزی به عنوان اتحادیه های کارگری به اون مفهومی که ما در کشورهای غربی و یا حتی کشورهای اطراف مثل ترکیه و کشورهای به اصطلاح جهان سوم که یک سری اتحادیه های کارگری مستقل از دولت وجود داره ، نداریم .متاسفانه ، یکی-دو تا داشتیم به اسم سندیکای شرکت واحد یا اتحادیه کارگران نیشکر هفت تپه که اونها هم  در پروسه-ی مبارزه-ی طولانی خودشون رو به دولت تحمیل کردن ، اما دولت بعداً آرام آرام فعالینشان را اخراج کرد ، دستگیر کرد و تحت فشار گذاشت . در ایران عملاً تشکلات کارگری به صورت سازمن یافته که در غرب و کشورهای دیگر وجود دارد نداریم اما محافل کارگری وجود دارد که خیلی پر قدرت ، اعتصاب سازمان میدهند ودر جریانات کارگری تاثیر گذار بودند و حتی بسیار قبل از اینکه انتخاباتی صورت بگیرد اینها حضورشان خیلی ملموس بود ب.ه طور مشخص در اول ماه می هشتاد و هشت به فراخوان ده تشکل ( ده تا از محافل شناخته شده-ی کارگری ) از جمله اتحادیه-ی  کارگران اخراجی وبیکار(اتحادیه آزاد کارگران ایران) ، سندیکای کارگران شرکت واحد... به هر حال ده تا از این نهادهای شناخته شده ، یک فراخوان بسیار مهمی داده شد و همه-ی کارگران نزدیک به سه-چهار هزار کارگر در پارک لاله-ی تهران تجمع کردند و یک بیانیه-ی بسیار رادیکال را منتشر کردند که دولت نزدیک به صد تا از این فعالین رادستگیر کرد که به مرور زمان میشه گفت همشون آزاد شدن فعلاً .اینها تا جایی هست که ما خبر داریم . اتحادیه های (تشکل های کارگری ، محافل) کارگری که در حال حاضر موجود هستند در انتخابات شرکت نکردند و بسیار بی اعتنا از کنار آن رد شدند .سندیکای شرکت واحد در حول و حوش انتخابات  بیانیه-یی داد و گفت که این انتخابات ربطی به کارگران و طبقه-ی کارگر ایران ندارد و هر کدام از اینها سر کار بیایند،  کارگران در وضعیتی که هستند بی حقوق تر خواهد ماند و ضمن اینکه چهار کاندیدایی که از صافی شورای نگهبان گذشته بودند ، هیچگونه قول ووعده ای به کارگران نداده بودن که  تغییری در وضعیتشان به وجود آورند . کلاً میخواهم بگویم که طبقه-ی کارگر بسیار قبل تر از انتخابات ریاست جمهوری اسلامی ، نسبت به آن بی اعتنا بوده و محافل و نهادهائی هم که داشتیم به کارگرانشان، به اعضا و مخاطبینشون گفتند که به اصطلاح ، این انتخابات به کارگران ربطی ندارد و کارگران هم در مجموع نسبت به انتخاب از بین کاندیداهای اعلام شده بی اعتنا بودند

من فکر میکنم که در بیانیه-ی دیگری، کارگران ایران خودرو هم اعلام کردند که ما در انتخاباتی شرکت نمیکنیم که منافع طبقه-ی کارگر در اون نادیده گرفته شده و یک شعار خیلی جالب هم داده شد که ما نه بد میخوایم نه بدتر/ فقط یک دنیای بهتر. این شعار از دو جنبه ، شعار جالبی بود. یکی اینکه انتخابات ایران رو انتخابی بین بد و بدتر اعلام میکرد  که منعکس کننده دیدگاه مردم نسبت به این انتخابات بود ودر عین اینکه موضع طبقه-ی کارگر را به عنوان جبهه-ی سوم یا به عنوان توده-ی اصیل مردمی اعلام کرد که آلترناتیو مناسب خودش را برای این وضعیت داردو لزوما از کسی در این انتخابات حمایت نمیکند. به هر حال سوال دوم را اینطور مطرح میکنم که:ما خواسته های جنبش کارگری رادر قالب بیانیه و اطلاعیه وهمچنین رفتارهای عملی چه در مراسم اول ماه می و چه در ارتباط با وقایع دیگر دیدیم. این مطالبات چقدر منطبق با واقعیت های موجود و خواسته های امروز توده-ی مردم ایران است منظورم اینه که این بیانیه، این خواسته ها ، این گفته ها مربوط به بخش قشر روشنفکر طبقه کارگر هست؟ یا این واقعاً خواسته های مردم  و حرف دل توده های مردم و زحمتکشانی است که در جامعه وجود دارند؟

شما هم به این اشاره کردید که کارگران ایران خودرو اطلاعیه داده بودند ، من نخواستم اسامی تشکلها را اعلام کنم اما بالاخره  کمیه-ی هماهنگی ، کمیته-ی پیگیری و محافل دیگری بودند ، شورای زنان بود وهمین کارگران ایران خودرو بودند که هر کدام به نوبه-ی خودشان اطلاعیه ها و بیانیه های مهمی در مورد این انتخایات داده بودند و همه آنها بر محکومیت اون و اینکه ربطی به کارگران ندارد تاکید کردند . اما اینکه این بیانیه هایی که ما میدیم چقدر با وضعیت امروز به اصطلاح  منطبق هست و خوانایی دارد به نظر من آنچیزی که اکنون در ایران میگذرد ربط مستقیمی  به  مبارزات چندین ساله-ی کارگران داشته است.بهتر است موضوع را اینطور بیان کنم که اگر جمهوری اسلامی سرنگون شود، و اگر جمهوری اسلامی عقب نشینی کند ، هیچ کس به اندازه کارگر و به اصطلاح هیچ قشری ، هیچ صنفی به اندازه-ی طبقه-ی کارگری(جنبش کارگری ) از این سود نمیبرد. تمام فشارهایی که درجامعه هست ، اول از همه به کارگرها و به خانواده های کارگری وارد میشود و بعد به اصطلاح میشه گفت صنف های دیگر.به هر حال اگر مثلاً  ما امروز میبینیم که خواست زندانی سیاسی آزاد باید گردد ، توده ای شده است و اگر ما امروز مثلاً میبینیم  که جامعه در مقابل خفقان ، آزادی بیان و سانسور و این مسائل به پا خواسته و مبارزه میکند محصول مبارزات و خواسته های طبقه کارگر است. این خواسته ها را کارگران از همان ده -پانزده سال قبل که کارگران نفت به خیابان آمدند و دولت با یک وحشت ، و رفتارهای خاص جمهوری اسلامی انها را سرکوب کرد ، بیان کرده بودند ویا اعتراضات کارگران در خاتون آباد که همین مطالبات را داشتند و به اصطلاح زندگی بهتری میخواستند که شما به آن اشاره کردید . دنیای بهتری میخواستند که دولت جلوشان یستاد و چهار-پنج نفر از کارگران را کشت. منظورم این هست که کلاً وضعیتی که الان در ایران هست به نظر من ، ربط مستقیمی به مبارزه-ی چندین ساله یی که کارگران به پیش برده اند داشته. نکته-ی دومی که شما به آن اشاره کردید اینه هست که بالاخره این تنها روشنفکران طبقه-ی کارگر ی نیستند ، به نظر من حتی اگر بیانیه یی میبینیم به اسم جمعی از کارگران ایران خودرو ، این یک انعکاسی از کل کارگران انجا هست .کل کارگران انجا هستند که اعتصابات را سازمان میدهند. میدانیم درجایی مثل ایران خودرو که بزرگترین کارخانه-ی در نوع خودش در خاورمیانه هست ، اعتراضات همیشه بوده .دولت خواسته(سعی کرده) بخشهای مختلف این کارخانه را از هم جدا کند تا کارگران با هم در ارتباط نباشند و روی محورهای مبارزاتی مسلط و متحد نشوند، حتی تشکلهای زرد مثل تشکلهای دولتی و شوراهای اسلامی کار که در بعضی جاها دولت به آنها اجازه فعالیت داده ، در مکانهائی مثل ایران خودرو و یا صنایع مس و یا صنایع پتروشیمی ونفت اجازه فعالیت ندارند. منظورم این هست که دولت میداند که کارگرها  شاید با زبان بخش روشنفکرش صدای خود را به گوش حاکمیت و جامعه میرساند اما کل جنبش کارگری در ارتباط با اعتراضات و اعتصابها و همچنین اعلام مطالباتش فعال و درگیر بوده و نمیتوان این تمایز را بین روشنفکران و بدنه طبقه کارگر قائل شد . کلاً اگر در غرب ما چیزی به اسم اتحادیه داشته باشیم ، تشکل کارگری داشته باشیم که نماینده هایش نسبتاً روشنفکران جنبش کارگری هستند در ایران بیشتر به صورت شوراها و مجامع ---- بوده که کل کارگران درآن دست داشتنه اند  و حکومت هم همیشه در برخوردها و دستگیریها به صورت فله ای و گروهی کارگران را مورد تعرض قرار داده است .در بسیاری موارد کارگرانی روادستگیر کرده که اصلاً شناخته شده نبوده اند  و به اصطلاح به عنوان روشنفکران طبقه کارگر شناخته شده نبودند . منظورم این است که وضعیت جنبش کارگری بسیار پیچیده تر از جنبش ها و بخشهای دیگر جامعه است.

من فکر میکنم که خواسته ها و مطالبات خیلی رادیکال و خیلی انسانی در 1 می امسال ، روز جهانی کارگر اعلام  شد . مطالباتی مثل برابری زن و مرد ، در نظر گرفتن حقوق کارگران مهاجر مثل کارگران افغانی در ایران ، در نظر گرفتن حقوق کودک و نه تنها دفاع کردن از اینها بلکه قرار گرفتن در یک  موضع تهاجمی از طرف طبقه-ی کارگر و از طرف  تمام  محافل و چهره های شناخته شده –ی جنبش کارگری در این روز اعلام شد و دیدم که حمله-ی گسترده یی هم به فعالین و شرکت کنندگان شکل گرفت . من فکر میکنم که این بدنه-ی جنبش کارگری هست واین اطلاعیه هایی که منتشر میشود حتی خیلی جلوتراز بخشی از  روشنفکران جامعه-ی ما که در قالبهایی به اسم حقوق بشرو به هر حال دفاع از حقوق و منافع حتی طبقه-ی کارگر قلم میزنند و سخنرانی میکنند است .من فکر میکنم نمایندگان جنبش کارگری مطالبات مردم را خیلی رادیکال تر وانسانی تر از روشنفکران و چهره های شناخته شده دیگر بیان کرده اند .این یکی از دستاوردهای بزرگ جنبش کارگری در سالهای اخیر بوده است .مراسم اول ماه می امسال و مطالباتی که در آن بیان شد ، فکر میکنم یک نقطه –ی عطفی در مبارزات مردم ایران بوده و نقش به سزایی در خواسته ها و شکل دادن به مطالبات مردم ایران در اعتراضات اخیرهم میشه گفت داشته است . نظر شما چیست؟

به نظر من کارگران در اول ماه می 88 راه نشان دادند ، شما اگر به چند سال گذشته نگاه کنید مثلا از سال به طور مشخص 83 تا الان ،کارگران به جز اینکه در اعتصابات مشخصی شرکت کردند اما اول ماه می ها را همیشه برای جمهوری اسلامی به یک معضل اصلی تبدیل کرده اند که حکومت اسلانی مدانسته برای مقابله با آن باید چه کار کند.مبارزات و خواسته های مردم رادیکال تر شده تا امسال که شما هم به آن اشاره کردید وبسیار رادیکالتر شده که  امروز میبینیم در خیابانها همان مطالبات فریاد زده میشود .حقوق برابر زن و مرد ، کودکان ، آزادی زندانیان سیاسی ، آزادی بیان و کلی از خواسته هایی که ما امروز در خیابانها میبینیم و از طرف مردم مطالبه میشود همان خواسته هائی است که کارگران در اول ماه مه اعلام کردند و به مردم راه نشان دادند حتی خود حکومت هم مجبور به اعتراف این مسئله شد. به همین دلیل هم حکومت همیشه در تعرضات خود کارگران را در صف و اولویت اول قرار میدهد چون میداند اگر بتواند کارگران را مهار کند قشرهای دیگر معترض جامعه به مراتب راحت تر کنترل میشوند.من هم مثل شما فکر میکنم کاگران بسیار رادیکال عمل رده اند و در اول مه امسال به مردم راه اعتراض و مطالبات را نشان دادند.

ممنون، سوال بعدی این هست که ، واکنش جنبش کارگری به اتفاقات اخیر چه بوده ؟حالا خارج از اینکه کارگران وتوده-ی جامعه ، به عنوان قشر زحمتکش  و چرخهای تولیدی جامعه در اعتراضات خیابانی حضور داشته اند و مشخصاً بدنه اعتراضات را تشکیل داده اند ،همین محافل کارگری و واحدهای صنفی که شما اشاره کردید توانسته اند که اعتراضات خود را در قالب اعتصاب و یا اشکال دیگر نشان دهند؟اگر این اعتراضات بوده به چه شکلی بوده ایت و اگر خیر دلایل آن چه هست؟ 

(خارج ازتبلیغات  مستقیم و غیر مستقیم حکومتی که اعتقاد دارد حالا این جنبش مربوط به قشر روشنفکر جامعه بوده، متعلق به خیابانهای بالای شهر تهران بوده . من فکر میکنم این افرادی که در خیابانها حضور دارند  ، خارج از افر اد جامعه ، توده زحمتکش و از کارگرانی که در شرایط سخت و بی حقوق ایران زندگی میکنند نبودند.کسانی بودند که زندگیشان به هر حال از نظر اجتماعی ،اقتصادی وفرهنگی در تنگنا بوده و به خیابانها ریخته اند)  

وقتی که ما با یک حالت تلاطم انقلابی روبه رو میشویم ، برای یک مدت میشه گفت مثلاً یکی-دو ماه ، کل جامعه شوکه میشود وبه نظر من همه چیز از حالت روتین خودش خارج میشود.کارگری که تا دیروز خودش را برای بالا بردن دستمزدها و مطالباتی این چنینی حاظر میکرده امروز ناگهان با فضائی پر تلاطم روبرو میشود که هر لحظه امکان اتفاقی در آن هست کما اینکه حکومت فرو بریزد.در حال حاظر و پس از 30-40 روز پس از اعتراضات وسیع مردم میبینیم که کارگران هم اعتراضات خودشان را شروع کرده اند. به طور مشخص نمیتوان محافل کارگری و اعتراضات خاصی را نشان کرد و گفت که این شعارهای خیابانی در آنجا هم سر داده شده چرا که جنبش کارگری فونکسیون هست، اعتراضات کارگری همیشه با فونکسیون اعتراضات خیابانی به صورت متشکل فرق کرده مثلاً همین  الان اگر شما ،اگر  جنبش کارگری بتواند به صورت سازمان یافته و در ابعاد وسیع به خیابانها بریزد و دستمزدهای عقب افتاده و مطالبات خودش را اعلام کند حکومت در معرض خطر جدی سقوط قرار خواهد گرفت.در ایران همه پدیدهه ها سیاسی هستند، نوع پوشش مردم ،رفتارهای اجتماعی و محیطهای تحصیلی و کارگری همگی به عنوان فضای سیاسی تلقی میشوند و هر گونه اعتراض هم به عنوان جرمهای سیاسی اعلام میشود و این نشان میدهد مطالبات صنفی نداریم بلکه همان مطالبات صنفی در بطن خود سیاسی هستند ،به عنوان مثال چنانچه کارگران خواهان تغییر در ریاست کارخانه شوند این مطالبه به عنوان خواستی سیاسی قلمداد میشود و به عنوان یک خواست سیاسی هم مورد تعرض قرار میگیرد .من فکرمیکنم اعتراضات کارگری و اعتصابات هنوز شکل نگرفته اما طبقه کارگر به صورت سیاسی در این اعتراضات حضور دارد و نمایندگی میشود اما هنوز در ابعاد وسیع نتوانسته خود را سازماندهی کند . اما در مورد موضوع دیگر من با قدرت تمام میگم که اینطور نیست که این اعتراضات مربوط به اقشار بالای جامعه باشد و توده های پائین در ان نقشی نداشته باشند. من اعتقاد دارم اینها کارگران هستند،فرزندان کارگران و مردم جامعه هستند که به خیابانها ریخته اند و بیشترین سود را از سرنگونی این حکومت میبرند حالا شاید در این بین جنبشهائی باشند که خودشان را از توده طبقه کارگر ومردم جدا میدانند که این بحثی دیگر است.همچنان که در جواب سوال قبلی هم گفتم هنوز جنبش کارگری به صورت سازمان یافته وارد این اعتراضات نشده اما اعتراضات کارگری در آینده میتواند با اعتراضات خیابانی و در پیوند با جنبشهای زنان و جوانان پروسه ی سرنگونی رژیم را تسهیل کند وبه اصطلاح زودتر از شر جمهوری اسلامی خلاص شویم.

با توجه به همین مسئله که ما بحث کردیم ، شما آینده-ی جنبش کارگری رو در وقایع اخیر چگونه میبینید؟ آینده ای که میگم ، منظورم پایه های عملی سازماندهی یک اعتصاب و اعتراض و در مجموع راههای رسیدن به مطالبات پایه ای کارگران ( مطالباتی که همونطور که میبینیم ، خارج از مطالبات اجتماعی نیست .حق داشتن تشکل، حق داشتن اتحادیه ، حق داشتن آزادی بیان ، حق داشتن حقوق متناسب با معیارهای انسانی و در رابطه با اون چیزی که خودشون گفتن ، حد اقل 1 میلیون تومان در ماه ) چه هست؟ شما پیشروی و پیروزی جنبش کارگری در ماههای اخیر را در گرو چه میبینید ؟ فکر میکنید که استراتژی جنبش کارگری در این وضعیت چه باید باشه؟

به آماری نگاه میکردم که از طرف خود نهادهای حکومتی حالا چه --- اپوزیسیون و چه جناح احمدی نژادی ها، منتشر کرده بودند که در دوره-ی احمدی نژاد شاهد بیشترین اعتراضات کارگری در ایران بوده ایم . میخوام از این ، این نتیجه رو بگیرم که این هیچگونه چشم اندازی برای بهتر شدن وضع کارگران ، وضع زندگی معیشتی کارگران در دور دوم حکومت احمدی نژاد دیده نمیشود . در نتیجه جنبش کارگری هم چاره ای جز رادیکال تر شدن ندارد. فعالین کارگری بیشتری مجبور هستند که جلو بیایند و اعتراضات بیشتری شکل خواهد گرفت.تشکلهایئ که تا به حال وجود نداشته باید شکل بگیرند و در ابعاد وسیع سازماندهی شوند.در انقلابات کلاسیکی مانند انقلاب 57 ایران و یا انقلاب اکتبر در دوره ای 7-8 ماهه کارگران در اعتراضات شرکتی نداشتند اما با پیش رفتن جنبش مردمی آنها هم وارد شدند،میدونیم که جنبش کارگری بود وبه طور مشخص کارگران نفت بودن که ضربه-ی کاری رو زدن و رژیم شاه سرنگون شدودر انقلاب اکتبرهم میدانیم که اول سربازها بودن و وضعیت جنگ بود که جامعه رو به جنب و جوش آورد وبعدتر تشکل های کارگری که تا قبل از ان طرفدار مونشوویک ها  واس-آر ها بودن با بلشویک ها متحد شدند و انقلاب را به پیروزی رساندند . من شکی ندارم که جنبش کارگری الان دارد با زیرکی به اصطلاح میسنجه که ببینه چه موقع میتونه ضربه-ی کاری بزنه و من فکر میکنم که تشکل ها و به اصطلاح محافل کارگری که تا به حال زیر زمینی کار میکردند باید جلو بیایند و علنی تر فعالیت کنند باید کارگران بیشتری را خطاب قرار دهند و اینکه خودشان را با جنبش اعتراضی که در خیابانها هست ، جنبش زنان ، جوانان که ما امروز در خیابانها میبینیم وبسیار  فعالانه و چشم گیرند هماهنگ کنند و به نوعی میشه گفت رهبری این جامعه و اعتراضاتی که در ان هست را به دست بگیرد و اگر چنین اتفاقی نیفته من فکر میکنم که باز سر جنبش کارگری کلاه گذاشته میشود.جنبش کارگری باید بیاید ورهبری این اعتراضاتی که هست را به دست بگیرد و این اعتراضات را به سرانجام مطلوبی برای خودش و کل جامعه که همون انقلاب سوسیالیستی هست  برسونه  .

سوال بعدی اینه که نقش جنبش کارگری در اعتراضات اخیر ، و ظرفیت های واقعا مجود این جنبش در حال حاضر در تغییراوضاع سیاسی و اجتماعی چه هست؟ اهرمهایی که جنبش کارگری در اختیار دارد و توانایی هایش چه هست؟ و چرا ما فکر میکنیم که باید روی جنبش کارگری به عنوان یکی از محورهای اصلی مبارزاتمان جهت رسیدن به خواسته های انسانی تاکید کنیم ؟ 

درجواب قبلی به آن اشاره کردم به طور خلاصه ،اینجا میشود گفت که اگر جنبش کارگری فدرتمندی مثلا کارگران نفت کا مبنای اقتصادی جمهوری اسلامی هست و یا شرکتی مانند ایران خودرو که یکی از بزرگترین شرکتها در نوع خودش در خاورمیانه حداقل هست ، اگر وارد اعتراضات شوند به نظر من میتوانند وزنه-ی اعتراضات را در عرض یک روز چنان قوی کنند که ، جمهوری اسلامی واقعا متلاشی شود .

منظورم دقیقا این است که در اعتراضات خیابانی که ما مشاهده میکنیم یک بخش عظیمی از اعتراض جامعه شکل میگیرد .عده ای این نظر را دارند که همین اعتراضات خیابانی میتواند به تنهایی پیروز شود و میتواند به تنهایی به تحولی که مد نظرش هست برسد. تعداد دیگری هم اعتقاد دارند این مبارزات باید وارد مبارزات کارگری  شود و اعتصابات و اعتراضات  باید در کارخانه ها شکل بگیرد .نقش این دوشکل اعتراض( اعتراضات خیابانی و  اعتراضات در جنبش کارگری) در کنار هم است یا در مقابل هم و در مجموع چطور باید از این وضعیت بهترین نتیجه را گرفت؟

ببینید اعتراضات وقتی وارد این مرحله میشود ، معمولا جامعه چشمش به کارگرها ست. جامعه اینطور نیست که مثلا کسی بیاد ، فرضا یک جوان بیست ساله ای یا یک زن خانه داری به خیابان بیاید و سنه اش را جلوی گلوله سپر کند بدون اینکه خواستهای داشته باشد این حضور مردم در خیابانها در بطن خود اعلامی به همه جنبشها و اقشار جامعه و کارگها هم هست که ما وارد خیابان شده ایم شما هم باید وارد شوید.جنبش کارگری اگر وارد میدان شود به این شکل نیست که بگوئیم تعدادی از مردم اعتراض کرده اند و با شیوه های سرکوب و ضد شورش امکان ساکت کردن آنها وجود دارد. معمولا فعالین کارگری و معتمدین آنها هستند که فراخوان میدهند و به خیابان میایند و توده کارگر را هم به دنبال خودشان میکشند و علی العموم ، اومدن کارگرها به خیابان ، به نظر من پروسه-ی شکل گیری تشکلات شوراهای کارگری ،مجامع عمومی کارگرها را تسهیل میکند و به نظر من همانطور که گفتم نقشش خیلی مهم میشود. اول از هر چیزی خود جامعه اعلام میکنه که اگر کارگران به میدان بیایند رهبری جنبش را در دست خواهند گرفت.در سال 57 به یاد داریم ،شما احتمالا جوان تر از این باشید که به خاطر داشته باشید... کارگرها وارد میدان شدند، مردم هم آمدند و گفتند "کارگر نفت ما، رهبر سر سخت ما" این یعنی اینکه کارگرهاوارد میدان شوند و کار را تمام کنند.در همین ماههای قبل از این اعتراضات هم هرزمان اعتراضی شکل میگرفت مردم شعار میدادند که کارگرها کجائید؟ و این به این معنیست که در اتحاد با جنبش کارگری است که امکان ضربه زدن به جمهوری اسلامی به شکل جدی امکان پذیر است. به نظر من در حال حاظر هم  کارگر اگر نقش خودش را به عنوان رهبر جامعه ایفا کند و اعلام کند که من در دور آینده در دولت آینده،حکومت آینده و جامعه آینده سهم و جایگاه خودم را میخواهم به نظرم جمعیت بیشتری وارد اعتراضات میشوند، جنبش ها رادیکال تر میشود و به نظر من آن بخشی هم که اعلام میکند مردم در دفاع از موسوی و کروبی و اپوزیسیون حکومتی به میدان میایند را کنار خواهد زد و مستقیم میگوید "مرگ بر جمهوری اسلامی" ، " مرگ بر بورژوازی "  واعلام میکند که ما حکومتی انسانی میخواهیم که در ان منافع کل جامعه را نمایندگی میکند و طبقه کارگررا به رسمیت میشناسد و کارگر در ان به عنوان انسان محترم شمرده میشود. اگر کارگرها[جنبش کارگری] وارد عرصه مبارزات شود ، نقش اعتراضات کنونی که در خیابانها هست ،تغییر خواهد کرد و کل جامعه را به تحرک میکشاند.

برای سوال آخر ،  نقشی که احزاب ، سازمانها ، فعالین و چهره های چپ، سوسیالیستی و کمونیستی ایران در جنبش کارگری ایران دارند چه هست؟ ما همیشه در طول تاریخ سیاسی میبینیم که ریشه های سیاسی یا ریشه های مبارزاتی این سازمانها در درون  جنبشهای کارگری یا درون کارخانجات صنعتی هست . در حال حاظر نقش جنبش چپ ایران ،فعالین سوسیالیستی و کمونیستی در اتفاقات اخیر ایران چقدر بوده ، به خصوص در شکل گیری و سازماندهی جنبش کارگری سالهای اخیر ؟

اجازه بدید در باره-ی  خود جنبش کارگری و نقش احزاب و یا سازمانهایی که ادعای نمایندگی کارگران رو میکنند و یا برنامه هایشان که برنامه های کارگری هست حرف بزنم . ببینید درجامعه یی مثل ایران که حق حرف زدن از حزب ، حزبیت بسیار خطرناک است وضعیت فرق دارد ...در همین اتفاقات آقای موسوی قصد داشت حزب خودش را تشکیل دهد که شریعتمداری گفت شما را میکشیم اگر این کار را بکنید . حالا چه رسد به اینکه کارگر به عنوان مثال بیاید و رسما اعلام کند من عضو حزب کمونیست کارگری و یا هر حزب و سازمان چپ کارگری هستم که قصد دارد رژیم را ساقط کند در واقع این امکانپذیر نیست.در چنین شرایطی ما نمیتوانیم از لحاظآمار و ارقام اعلام کنیم که به عنوان مثال چه تعداد از کارگران به کدام حزب و جریان سیاسی تعلق دارند و نفوذ عددی احزاب را نمیتوان شمرد، اما بالاخره این شعاری که کارگرها میدن با فرضاً شعارهایی که فلان حزب ، فلان جریان دارد ویا برنامه یی که دارد ، چقدر نزدیک است ؟ به نظر من بهترین پارامتر ما اینجا میتواند همان اعتراضات و بیانیه-ی کارگران در اول ماه می باشد .شما اگر به این بیانیه-قطعنامه نگاه کنید ، میبینید که فعالین کارگری ، کسانی که کارگران را سازمان میدهند ، اعتراضاتشون را سازمان میدهند؛تشکلاتشان را سازمان میدهند ، یک بیانیه یی صادر کردند که خط به خط میتوانیم ببینیم که جنبش کمونیسم کارگری تسلط کامل بر طبقه-ی کارگر دارد و به نظر من احزاب را به این شکل میشود اندازه گرفت که چقدر تاثیر بر کارگرها داشته اند .در جمهوری اسلامی کارگر اجازه نداشته که تشکل خودش را داشته باشد ، اجازه نداشته حزب خودش رو داشته باشه حتی اجازه نداشته که نشریه-ی خودش را منتشر کند و حتی به مسائلی مانند ایمنی کار و دستمزدها و تسلیت وتبریک به همکاران بپردازد.در چنین جامعه ای ابزارهایی که ما داریم محدود به  اینترنت وتلویزیون های ماهواره ای بوده که ان  هم پارازیت های فراوان داشته ،و فشارهای متعددی از طرف کمپانی ها رو تحمل کرده ولی باز ما با این همه میبینیم که جنبش کارگری به نظر من تحت  تاثیر مستقیم چپ بوده و این را اینطور میشه اندازه گرفت و من بسیار مطمئنم که چنانچه یک  مقداروضعیت رادیکال تر شود،و عقب نشینی بیشتری به جمهوری اسلامی تحمیل شود (که من مطمئنم شنوندگان این برنامه میدانند که این عقب نشینیها شروع شده )و چنانچه خواستها رادیکالتر شود و جنبش کارگری به خیابان بیاید به نظر من آرام آرام میبینید که ستادهای احزاب ، احزاب چپ کمونیستی به خیابانها میایند و کارگرها صف بندی حزبی خودشان را اعلام میکنند و میگویند عضو کدام حزب هستند.در چنین شرایطی میشود نفوذ احزاب چپ کمونیستی را بین کارگران میتوانیم ببینیم .الان همچنانکه گفتم با این وضعیت خفقانی که هست و حتی کارگر نمیتواند به همکارش در نشریاتش تبریک و تسلیت بگوید نمیشود گفت که چقدر (چند نفر)عضو فلان حزب هستن یا نیستن؟ امیدوارم که جواب سوال شما بوده باشه .

ناصر عزیز ممنونم که شرکت کردید و امیدوارم که در بحثهای بعدی هم بتونیم در خدمت شما باشیم .

حتما  ممنونم و متشکرم از اینکه این وقت رو در اختیار من گذاشتین.